<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0510"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 510 金刚经易解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 510 金刚经易解</title> <author>淸 谢承谟註释</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">510</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经易解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02863"> <charName>CBETA CHARACTER CB02863</charName> <mapping cb:dec="985903" type="PUA">U+F0B2F</mapping> <mapping type="unicode">U+34E8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>刺</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+夹]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07055"> <charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName> <mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping> <mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>琐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+贝]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:35"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0905b" n="0905b"/> <lb ed="X" n="0905b01"/> <lb ed="X" n="0905b02"/> <lb ed="X" n="0905b03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-A</cb:mulu><head>No. 510-A</head> <lb ed="X" n="0905b04"/><lb ed="R092" n="0883a01"/><p xml:id="pX25p0905b0401">万灵蠢蠢。率皆以无上道。作文字解。吾<persName>佛</persName>惺惺。即以 <lb ed="X" n="0905b05"/><lb ed="R092" n="0883a02"/>文字。发明心地。说三藏十二部经。大包法界。细入微 <lb ed="X" n="0905b06"/><lb ed="R092" n="0883a03"/>尘。谓太虚在人心中。只如一尘一毫毛裡。有无量<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0905b07"/><lb ed="R092" n="0883a04"/>世界。<persName>佛</persName>之大慈。于大千世界中。无一物不度。必至度 <lb ed="X" n="0905b08"/><lb ed="R092" n="0883a05"/>尽众生而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0801" n="0905b0801"/><anchor xml:id="beg0905b0801" n="0905b0801"/>已<anchor xml:id="end0905b0801"/>。大哉法王。不图复有此五千四百卷 <lb ed="X" n="0905b09"/><lb ed="R092" n="0883a06"/>不可思议之无量法宝也。经来东土。<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0901" n="0905b0901"/><anchor xml:id="beg0905b0901" n="0905b0901"/>已<anchor xml:id="end0905b0901"/>数千年。至今 <lb ed="X" n="0905b10"/><lb ed="R092" n="0883a07"/>盛行于世者。无如金刚经。诚以此经言简義精。乃反 <lb ed="X" n="0905b11"/><lb ed="R092" n="0883a08"/>约之道也。愚常于参究之下。拜读是经。不啻完如浑 <lb ed="X" n="0905b12"/><lb ed="R092" n="0883a09"/>璞。细若剥蕉。盖以人欲尽净。而天理流行。剥尽蕉心。 <lb ed="X" n="0905b13"/><lb ed="R092" n="0883a10"/>方觉妙手。空空乃洗心之一大法也。金刚经又称功 <lb ed="X" n="0905b14"/><lb ed="R092" n="0883a11"/>德经。夫人自无始以来。褈褈冤亲罪福。宛如春蚕作 <lb ed="X" n="0905b15"/><lb ed="R092" n="0883a12"/>茧。自缠自缚。永无脱離。此经若于蚕以抽丝。忽然顿 <lb ed="X" n="0905b16"/><lb ed="R092" n="0883a13"/>断。与人解粘去缚。现出自性天真。便是超凡入圣。一 <lb ed="X" n="0905b17"/><lb ed="R092" n="0883a14"/>大转機。而冤亲亦解释平等矣。愚于童时。读此经。至 <lb ed="X" n="0905b18"/><lb ed="R092" n="0883a15"/>如是住如是降伏其心。恍然有会。嗣读古德註解。有 <lb ed="X" n="0905b19"/><lb ed="R092" n="0883a16"/>训如是即道者。有谓指下文言者。二俱无过。第禅宗 <lb ed="X" n="0905b20"/><lb ed="R092" n="0883a17"/>以道在心解。不在于语言文字。我<persName>佛</persName>说法四十九年。 <lb ed="X" n="0905b21"/><lb ed="R092" n="0883a18"/>不曾道著一字。却字字皆开示悟入之機。在善会者。 <lb ed="X" n="0905b22"/><lb ed="R092" n="0883b01"/>于心行路绝。言语道断时。如人饮水冷暖自知。哭不 <lb ed="X" n="0905b23"/><lb ed="R092" n="0883b02"/>得。笑不得。方是善读经者。但此可与知者道。未可以 <lb ed="X" n="0905b24"/><lb ed="R092" n="0883b03"/>槪语人也。同参谢子。于此道得印心焉。博综群经十 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0905c" n="0905c"/> <lb ed="X" n="0905c01"/><lb ed="R092" n="0883b04"/>馀载。自信见道亲切。且当仁不让。于是发担荷心。即 <lb ed="X" n="0905c02"/><lb ed="R092" n="0883b05"/>以挂壁之口。摩空之手。註成金刚经易解一部。见示。 <lb ed="X" n="0905c03"/><lb ed="R092" n="0883b06"/>第见其语语妙谛。字字真诠。开人悟入之機。如穿成 <lb ed="X" n="0905c04"/><lb ed="R092" n="0883b07"/>一串摩尼。实有点睛破壁之妙。又如无缝天衣。圆转 <lb ed="X" n="0905c05"/><lb ed="R092" n="0883b08"/>无痕。真古今一大快事。而不愧为易解者矣。苟得此 <lb ed="X" n="0905c06"/><lb ed="R092" n="0883b09"/>而读之。未悟者。可由之而见道。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c0601" n="0905c0601"/><anchor xml:id="beg0905c0601" n="0905c0601"/>已<anchor xml:id="end0905c0601"/>悟者。亦可借此 <lb ed="X" n="0905c07"/><lb ed="R092" n="0883b10"/>以证明。默识心通。人牛不见。将见四相俱遣。不啻衣 <lb ed="X" n="0905c08"/><lb ed="R092" n="0883b11"/>珠在手。即绍<persName>佛</persName>镃錤。道统有在。自当庆快平生。卓绝 <lb ed="X" n="0905c09"/><lb ed="R092" n="0883b12"/>今古矣。世有识者。必不以愚言为河汉也。是为序。</p> <lb ed="X" n="0905c10"/><lb ed="R092" n="0883b13"/><p xml:id="pX25p0905c1001">光緖己丑暮春珠浦南宗後裔来雲子唐养愚譔</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c11"/> <lb ed="X" n="0905c12"/> <lb ed="X" n="0905c13"/> <lb ed="X" n="0905c14"/> <lb ed="X" n="0905c15"/> <lb ed="X" n="0905c16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-B</cb:mulu><head>No. 510-B</head> <lb ed="X" n="0905c17"/><lb ed="R092" n="0883b15"/><p xml:id="pX25p0905c1701">余于内典。素未宣究。初不知其道。为何如也。迨橐笔 <lb ed="X" n="0905c18"/><lb ed="R092" n="0883b16"/>从军。与贯三谢子。共事一方。晨夕淸谈。多所启发。稔 <lb ed="X" n="0905c19"/><lb ed="R092" n="0883b17"/>为出尘之士。而非世俗常谈也。相从既久。乃知三教 <lb ed="X" n="0905c20"/><lb ed="R092" n="0883b18"/>大道。靡不精研贯彻。而于释氏经论。尤深造焉。始恍 <lb ed="X" n="0905c21"/><lb ed="R092" n="0884a01"/>然其含光隐耀。憺然寡营者。良有以也。每谓。人生数 <lb ed="X" n="0905c22"/><lb ed="R092" n="0884a02"/>十年。殚精神。竭智虑。以博身家。温饱虚生浪死。悲苦 <lb ed="X" n="0905c23"/><lb ed="R092" n="0884a03"/>相寻。于此而不思出離。殊为可惜。况我辈。重以劫外 <lb ed="X" n="0905c24"/><lb ed="R092" n="0884a04"/>馀生。沧桑掁触者哉。<note place="inline">余</note>闻之而不禁怦然心动也。因 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906a" n="0906a"/> <lb ed="X" n="0906a01"/><lb ed="R092" n="0884a05"/>取石註金刚经一部。教余诵习研求。自然获益。乃初 <lb ed="X" n="0906a02"/><lb ed="R092" n="0884a06"/>阅时。苾然不解。虽经质问。亦未了了。迨行持既久。昔 <lb ed="X" n="0906a03"/><lb ed="R092" n="0884a07"/>所不解者。今则解之。昔所能解者。今则更进一层矣。 <lb ed="X" n="0906a04"/><lb ed="R092" n="0884a08"/>久久参寻。愈索愈奇。心地日进乎精明。方知此经之 <lb ed="X" n="0906a05"/><lb ed="R092" n="0884a09"/>妙。有不可以言语形容者。大哉<persName>佛</persName>慈。于大千世界中。 <lb ed="X" n="0906a06"/><lb ed="R092" n="0884a10"/>一切含灵蠢动。无不普度。必至普度众生而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0601" n="0906a0601"/><anchor xml:id="beg0906a0601" n="0906a0601"/>已<anchor xml:id="end0906a0601"/>。诚 <lb ed="X" n="0906a07"/><lb ed="R092" n="0884a11"/>哉是言。洵非虚语。第经中又谓。若有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0906a08"/><lb ed="R092" n="0884a12"/><persName>如来</persName>即有我人众生寿者。盖言人当见性自度。<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0906a09"/><lb ed="R092" n="0884a13"/>说经。不过为人解粘去缚。幷无实法与人。故云我所 <lb ed="X" n="0906a10"/><lb ed="R092" n="0884a14"/>说法。如筏喩者。今则去<persName>佛</persName>渐远。知识难逢。倘不藉经 <lb ed="X" n="0906a11"/><lb ed="R092" n="0884a15"/>中文字。以自参究。亦何由自度哉。余故读经。至无我 <lb ed="X" n="0906a12"/><lb ed="R092" n="0884a16"/>相人相众生相寿者相。而知四相不除。终难进益。吾 <lb ed="X" n="0906a13"/><lb ed="R092" n="0884a17"/>人妄念纷纭。必须扫尽万缘。如断一握乱丝。一断俱 <lb ed="X" n="0906a14"/><lb ed="R092" n="0884a18"/>断。与道方有相应分。又经中应无所住。应如是住。如 <lb ed="X" n="0906a15"/><lb ed="R092" n="0884b01"/>是降伏其心等语。大有深意。须细加玩味。方见洗心 <lb ed="X" n="0906a16"/><lb ed="R092" n="0884b02"/>要法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a1601" n="0906a1601"/><anchor xml:id="beg0906a1601" n="0906a1601"/>但<anchor xml:id="end0906a1601"/>行之既久。自然天真发现。有不期然而然者。 <lb ed="X" n="0906a17"/><lb ed="R092" n="0884b03"/>此非个中人不知。第经旨甚深。非藉指示。猝难领解。 <lb ed="X" n="0906a18"/><lb ed="R092" n="0884b04"/>今谢子以慧心慧性十馀年。精参默契。造诣功深。一 <lb ed="X" n="0906a19"/><lb ed="R092" n="0884b05"/>旦发担荷心。即用点睛之手。註成金刚经易解一部。 <lb ed="X" n="0906a20"/><lb ed="R092" n="0884b06"/>言虽浅近。而于圆通妙谛。指陈简要。真足开人悟入 <lb ed="X" n="0906a21"/><lb ed="R092" n="0884b07"/>之機。而使後之学者。共得津樑。同登觉路。实古今来 <lb ed="X" n="0906a22"/><lb ed="R092" n="0884b08"/>一大快事。普愿见闻同修同证。他日灵山会上。共结 <lb ed="X" n="0906a23"/><lb ed="R092" n="0884b09"/>善缘。蔗不负一片婆心为先导耳。<note place="inline">余</note>久借他山。深资 <lb ed="X" n="0906a24"/><lb ed="R092" n="0884b10"/>丽泽。兹因经註梓成。故略叙其缘起。佈告同人。以共 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906b" n="0906b"/> <lb ed="X" n="0906b01"/><lb ed="R092" n="0884b11"/>庆云。</p> <lb ed="X" n="0906b02"/><lb ed="R092" n="0884b12"/><p xml:id="pX25p0906b0201">光緖己丑暮春月上浣真州圆觉居士刘绍南敬序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b03"/> <lb ed="X" n="0906b04"/> <lb ed="X" n="0906b05"/> <lb ed="X" n="0906b06"/> <lb ed="X" n="0906b07"/> <lb ed="X" n="0906b08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 510-C</cb:mulu><head>No. 510-C</head> <lb ed="X" n="0906b09"/><lb ed="R092" n="0884b14"/><p xml:id="pX25p0906b0901">金刚经者。乃诸<persName>佛</persName>之心源。众生之慧命也。故其指陈 <lb ed="X" n="0906b10"/><lb ed="R092" n="0884b15"/>心法。简要详明。扫尽浮词。独标正觉。盖自<persName>佛</persName>法西来。 <lb ed="X" n="0906b11"/><lb ed="R092" n="0884b16"/>从上单传之旨。莫不以此为入道之梯航。诚法宝也。 <lb ed="X" n="0906b12"/><lb ed="R092" n="0884b17"/>迨临济诸公出。而创禅機。施棒喝。不立语言。直指见 <lb ed="X" n="0906b13"/><lb ed="R092" n="0884b18"/>性。一切经典。直欲束之高阁。虽若别开生面。实由参 <lb ed="X" n="0906b14"/><lb ed="R092" n="0885a01"/>学之流。不务观心。徒事向外驰求。致蹈说食数宝之 <lb ed="X" n="0906b15"/><lb ed="R092" n="0885a02"/>讥。故令暂息外缘。使之斩断葛藤。真常独露。特救一 <lb ed="X" n="0906b16"/><lb ed="R092" n="0885a03"/>时之弊耳。是则非经之过。而不善诵习者之过也。故 <lb ed="X" n="0906b17"/><lb ed="R092" n="0885a04"/>在唐时。此经註解<anchor xml:id="nkr_note_add_0906b1701" n="0906b1701"/><anchor xml:id="beg0906b1701" n="0906b1701"/>已<anchor xml:id="end0906b1701"/>有八百馀家。诚以此经为入道 <lb ed="X" n="0906b18"/><lb ed="R092" n="0885a05"/>之梯航。而研心之先务也。顾诸註或出或没。或存或 <lb ed="X" n="0906b19"/><lb ed="R092" n="0885a06"/>亡。不复幷见于世。今所存者。尙数十家。如天亲菩萨。 <lb ed="X" n="0906b20"/><lb ed="R092" n="0885a07"/>及诸大德论註。或禅或教。阐扬<persName>佛</persName>旨。无不曲尽精微。 <lb ed="X" n="0906b21"/><lb ed="R092" n="0885a08"/>各臻其妙。但其词意幽深。殊非初機所易晓。今此经 <lb ed="X" n="0906b22"/><lb ed="R092" n="0885a09"/>遍海内。幾于家诵户习。然欲求其畅明宗旨。由之入 <lb ed="X" n="0906b23"/><lb ed="R092" n="0885a10"/>道者。卒不多觏。岂非以甚深般若研穷不易。而又乏 <lb ed="X" n="0906b24"/><lb ed="R092" n="0885a11"/>导引之具欤。近世唯石天基先生註解此经。最为详 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0906c" n="0906c"/> <lb ed="X" n="0906c01"/><lb ed="R092" n="0885a12"/>尽。但觉迂拘。未易使人顿悟。<note place="inline">仆</note>于此经。夙耽诵习。暇 <lb ed="X" n="0906c02"/><lb ed="R092" n="0885a13"/>辄搜求旨趣。又得益友切磋。故虽资性庸愚。亦似微 <lb ed="X" n="0906c03"/><lb ed="R092" n="0885a14"/>有所得。爰不揣固陋。註成全部。颜之曰易解。于中颇 <lb ed="X" n="0906c04"/><lb ed="R092" n="0885a15"/>复引申圆義。或者谓此经属顿教所摄。今乃附丽于 <lb ed="X" n="0906c05"/><lb ed="R092" n="0885a16"/>圆宗。不与古判相<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c0501" n="0906c0501"/><anchor xml:id="beg0906c0501" n="0906c0501"/>剌<anchor xml:id="end0906c0501"/>谬乎。然法花称三兽渡河。三车 <lb ed="X" n="0906c06"/><lb ed="R092" n="0885a17"/>出宅。法无二致。殊异在人。读是经者。苟能默契旁通。 <lb ed="X" n="0906c07"/><lb ed="R092" n="0885a18"/>则由顿入圆。非为分外。凡所註词。除训诂故。实外悉 <lb ed="X" n="0906c08"/><lb ed="R092" n="0885b01"/>皆自抒管见。槪不拾人牙慧。标窃贪功。一切经论。亦 <lb ed="X" n="0906c09"/><lb ed="R092" n="0885b02"/>不敢繁称博引。使人易生烦厌。而窒灵機。有志探元 <lb ed="X" n="0906c10"/><lb ed="R092" n="0885b03"/>者。或可借以当老马之助焉。特是闻见寡陋。矢口谈 <lb ed="X" n="0906c11"/><lb ed="R092" n="0885b04"/>经。不免妄言之咎。倘有高明辱而教之。则幸甚。</p> <lb ed="X" n="0906c12"/><lb ed="R092" n="0885b05"/><p xml:id="pX25p0906c1201">光緖十五年岁次<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c1201" n="0906c1201"/><anchor xml:id="beg0906c1201" n="0906c1201"/>己<anchor xml:id="end0906c1201"/>丑三月之朢毘陵居士谢承谟 <lb ed="X" n="0906c13"/><lb ed="R092" n="0885b06"/>贯三氏序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906c14"/> <lb ed="X" n="0906c15"/> <lb ed="X" n="0906c16"/> <lb ed="X" n="0906c17"/> <lb ed="X" n="0906c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 510-D 緖言</cb:mulu><head>No. 510-D <lb ed="X" n="0906c19"/><lb ed="R092" n="0885b08"/> 緖言</head> <lb ed="X" n="0906c20"/> <lb ed="X" n="0906c21"/><lb ed="R092" n="0885b09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0906c2101"><p xml:id="pX25p0906c2101">一此经古德判为顿教。以其直指菩提。别无支蔓故 <lb ed="X" n="0906c22"/><lb ed="R092" n="0885b10"/>耳。又以一门深入。不备诸行。故特谓之顿而不谓 <lb ed="X" n="0906c23"/><lb ed="R092" n="0885b11"/>之圆。愚谓。此经顿而兼圆。何则。经中虽一往明空。 <lb ed="X" n="0906c24"/><lb ed="R092" n="0885b12"/>而复云于法不说断灭相。夫断灭不存。乃中道也。 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907a" n="0907a"/> <lb ed="X" n="0907a01"/><lb ed="R092" n="0885b13"/>中即圆義。又云。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩提。 <lb ed="X" n="0907a02"/><lb ed="R092" n="0885b14"/>于是中无实无虚。无实无虚。则有无不立。有无不 <lb ed="X" n="0907a03"/><lb ed="R092" n="0885b15"/>立。即非有非无。非有非无。即有无兼该。有无兼该。 <lb ed="X" n="0907a04"/><lb ed="R092" n="0885b16"/>即双照双泯。乃至離即離非。是即非即。开权显实。 <lb ed="X" n="0907a05"/><lb ed="R092" n="0885b17"/>即实而权。为实施权。即权而实。是则顿中有圆也。 <lb ed="X" n="0907a06"/><lb ed="R092" n="0885b18"/>至如<persName>佛</persName>说第一波罗蜜。即非第一波罗蜜。是名第 <lb ed="X" n="0907a07"/><lb ed="R092" n="0886a01"/>一波罗蜜。三句之类。经中甚多。若从而推廣之。则 <lb ed="X" n="0907a08"/><lb ed="R092" n="0886a02"/>三句而亦涵四句之義。非顿而兼圆乎。四句。谓有 <lb ed="X" n="0907a09"/><lb ed="R092" n="0886a03"/>句。无句。非有非无句。亦有亦无句。第以一门顿入。 <lb ed="X" n="0907a10"/><lb ed="R092" n="0886a04"/>不具诸法。仅得谓之兼圆。而不得谓之纯圆也。然 <lb ed="X" n="0907a11"/><lb ed="R092" n="0886a05"/>准台宗四教。谓般若带通别明圆。则兼圆之说。为 <lb ed="X" n="0907a12"/><lb ed="R092" n="0886a06"/>不诬矣。总之法无定向。深浅由人。智者见之谓之 <lb ed="X" n="0907a13"/><lb ed="R092" n="0886a07"/>智。仁者见之谓之仁。是在当人领会耳<note place="inline">台宗四教谓藏通别 <lb ed="X" n="0907a14"/><lb ed="R092" n="0886a08"/>圆也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0907a15"/><lb ed="R092" n="0886a09"/><item xml:id="itemX25p0907a1501"><p xml:id="pX25p0907a1501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1501" n="0907a1501"/><anchor xml:id="beg0907a1501" n="0907a1501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907a1501"/>依教修观。此经观法具备。层次井然。前云。凡所有 <lb ed="X" n="0907a16"/><lb ed="R092" n="0886a10"/>相。皆是虚妄。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。此即空观。 <lb ed="X" n="0907a17"/><lb ed="R092" n="0886a11"/>了知一切皆空。法亦如幻故。继云。汝莫作是念。如 <lb ed="X" n="0907a18"/><lb ed="R092" n="0886a12"/>来不以具足相故。得阿耨多罗三藐三菩提。此即 <lb ed="X" n="0907a19"/><lb ed="R092" n="0886a13"/>假观。了知一切名相。从缘生故。又云。<persName>如来</persName>所得阿 <lb ed="X" n="0907a20"/><lb ed="R092" n="0886a14"/>耨多罗三藐三菩提。于是中无实无虚。此即中观。 <lb ed="X" n="0907a21"/><lb ed="R092" n="0886a15"/>了知色即是空。空即是色。一即一切。一切即一故。 <lb ed="X" n="0907a22"/><lb ed="R092" n="0886a16"/>若欲习是观法。而能从空入假。由假明中。过去现 <lb ed="X" n="0907a23"/><lb ed="R092" n="0886a17"/>在未来。三心难觅。我人众生寿者。四相都融。心心 <lb ed="X" n="0907a24"/><lb ed="R092" n="0886a18"/>印心。念念非念。便得中道了義。是则由浅入深。渐 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907b" n="0907b"/> <lb ed="X" n="0907b01"/><lb ed="R092" n="0886b01"/>趋中道。即顿中有渐也。</p></item> <lb ed="X" n="0907b02"/><lb ed="R092" n="0886b02"/><item xml:id="itemX25p0907b0201"><p xml:id="pX25p0907b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907b0201" n="0907b0201"/><anchor xml:id="beg0907b0201" n="0907b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907b0201"/><persName>佛</persName>法大海。信为能入。故云信为道源功德母。信能 <lb ed="X" n="0907b03"/><lb ed="R092" n="0886b03"/>长养诸善根。如经中挍量功德多寡。及微尘世界 <lb ed="X" n="0907b04"/><lb ed="R092" n="0886b04"/>之类。实实非诳。不可以我所未经闻见。便认为甚 <lb ed="X" n="0907b05"/><lb ed="R092" n="0886b05"/>言之辞。试思金口诚言。岂有虚假。纵一时未能悟 <lb ed="X" n="0907b06"/><lb ed="R092" n="0886b06"/>彻斯理。亦须谛信不疑。自有一朝。涣然冰释。到此 <lb ed="X" n="0907b07"/><lb ed="R092" n="0886b07"/>地位。方知<persName>佛</persName>语非诳。善愿同仁。各宜深信。</p> <lb ed="X" n="0907b08"/><lb ed="R092" n="0886b08"/><p xml:id="pX25p0907b0801">凡夫畏空执有。二乘厌有取空。畏空执有。谓之常 <lb ed="X" n="0907b09"/><lb ed="R092" n="0886b09"/>见。厌有取空。谓之断见。又通谓之倒见。执有执空。 <lb ed="X" n="0907b10"/><lb ed="R092" n="0886b10"/>两俱成病。此经为开示利根凡夫。故先破其执相。 <lb ed="X" n="0907b11"/><lb ed="R092" n="0886b11"/>而节次挍量功德。以显有为福报。终逊无为。離相 <lb ed="X" n="0907b12"/><lb ed="R092" n="0886b12"/>佈施。迥超著相。又恐学人弃有取空。故复<g ref="#CB15081">策</g>之以 <lb ed="X" n="0907b13"/><lb ed="R092" n="0886b13"/>不落两头。直超无上。盖断常终成凡外。而離相顿 <lb ed="X" n="0907b14"/><lb ed="R092" n="0886b14"/>证无生。何去何从。孰得孰失。理自易明。我辈何幸 <lb ed="X" n="0907b15"/><lb ed="R092" n="0886b15"/>而获闻此妙法。能无努力进修。以毋负<persName>佛</persName>慈谆谆 <lb ed="X" n="0907b16"/><lb ed="R092" n="0886b16"/>明诲。</p></item> <lb ed="X" n="0907b17"/><lb ed="R092" n="0886b17"/><item xml:id="itemX25p0907b1701"><p xml:id="pX25p0907b1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1701" n="0907b1701"/><anchor xml:id="beg0907b1701" n="0907b1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907b1701"/>读经先要明宗。盖一经自有一经宗旨。倘宗旨不 <lb ed="X" n="0907b18"/><lb ed="R092" n="0886b18"/>明。则驰骛无归。如此经以无住为宗。但了得无住 <lb ed="X" n="0907b19"/><lb ed="R092" n="0887a01"/>之旨。便为<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1901" n="0907b1901"/><anchor xml:id="beg0907b1901" n="0907b1901"/>已<anchor xml:id="end0907b1901"/>得要领。其他多说少说。皆馀緖矣。又 <lb ed="X" n="0907b20"/><lb ed="R092" n="0887a02"/><persName>佛</persName>所说法。多于要妙处。圆转如环。似无端倪可寻。 <lb ed="X" n="0907b21"/><lb ed="R092" n="0887a03"/>读经者。往往于圆转迴环之处。茫然无據。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b2101" n="0907b2101"/><anchor xml:id="beg0907b2101" n="0907b2101"/>己<anchor xml:id="end0907b2101"/>眼不 <lb ed="X" n="0907b22"/><lb ed="R092" n="0887a04"/>明。且称为有意搬弄者。所谓正言似反也。不知无 <lb ed="X" n="0907b23"/><lb ed="R092" n="0887a05"/>上大道。其要妙正在圆转处。若不如是说。其理终 <lb ed="X" n="0907b24"/><lb ed="R092" n="0887a06"/>不圆明。宗旨若明。则于迴环层叠之处。纵使群山 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0907c" n="0907c"/> <lb ed="X" n="0907c01"/><lb ed="R092" n="0887a07"/>万壑。自能理会。而不为所迷。</p></item> <lb ed="X" n="0907c02"/><lb ed="R092" n="0887a08"/><item xml:id="itemX25p0907c0201"><p xml:id="pX25p0907c0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0201" n="0907c0201"/><anchor xml:id="beg0907c0201" n="0907c0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c0201"/>读经以明心为上。明心以解義为先。至于持诵经 <lb ed="X" n="0907c03"/><lb ed="R092" n="0887a09"/>文。不求解悟。祇可荐亡灭罪。作得世间功德而<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0301" n="0907c0301"/><anchor xml:id="beg0907c0301" n="0907c0301"/>已<anchor xml:id="end0907c0301"/>。 <lb ed="X" n="0907c04"/><lb ed="R092" n="0887a10"/>若悟法明心。则顿超三界。永除後有。且历劫冤亲。 <lb ed="X" n="0907c05"/><lb ed="R092" n="0887a11"/>悉皆度脱。顾不伟哉。是则欲明心地。讲義不可以 <lb ed="X" n="0907c06"/><lb ed="R092" n="0887a12"/>不先。由有言以迄无言。自不觉而成正觉。理固然 <lb ed="X" n="0907c07"/><lb ed="R092" n="0887a13"/>也。唯夙根深厚。一闻千悟者。不在此例。然民尟能 <lb ed="X" n="0907c08"/><lb ed="R092" n="0887a14"/>之。</p></item> <lb ed="X" n="0907c09"/><lb ed="R092" n="0887a15"/><item xml:id="itemX25p0907c0901"><p xml:id="pX25p0907c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0901" n="0907c0901"/><anchor xml:id="beg0907c0901" n="0907c0901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c0901"/>读经非他书可比。馀书唯看读一过。略能记其梗 <lb ed="X" n="0907c10"/><lb ed="R092" n="0887a16"/>槪。便可不须再读。读诵大乘经典。自非圣人。决不 <lb ed="X" n="0907c11"/><lb ed="R092" n="0887a17"/>能过目便了。必须细心玩味。默意参寻。其義乃出。 <lb ed="X" n="0907c12"/><lb ed="R092" n="0887a18"/>始则因註而明讲解。继则幷不需註。一意深参。久 <lb ed="X" n="0907c13"/><lb ed="R092" n="0887b01"/>久自发现行。所谓制心一处。无事不办。到得一旦 <lb ed="X" n="0907c14"/><lb ed="R092" n="0887b02"/>豁然之後。方知此中妙義无穷。真如饮水。冷暖自 <lb ed="X" n="0907c15"/><lb ed="R092" n="0887b03"/>知。幷不能吐露向人。是为祇可自怡悦。不堪持赠 <lb ed="X" n="0907c16"/><lb ed="R092" n="0887b04"/>君也。既得一经悟彻。然後更诵他经。自不劳迎刃 <lb ed="X" n="0907c17"/><lb ed="R092" n="0887b05"/>而解。</p></item> <lb ed="X" n="0907c18"/><lb ed="R092" n="0887b06"/><item xml:id="itemX25p0907c1801"><p xml:id="pX25p0907c1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1801" n="0907c1801"/><anchor xml:id="beg0907c1801" n="0907c1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c1801"/>讲解儒书。必有一定之理。不可移易。而<persName>佛</persName>经则不 <lb ed="X" n="0907c19"/><lb ed="R092" n="0887b07"/>然。要当不泥不偝。是以难耳。故古德云。依文解義。 <lb ed="X" n="0907c20"/><lb ed="R092" n="0887b08"/>三世<persName>佛</persName>冤。又云離经一字。便同魔说。读者。能于不 <lb ed="X" n="0907c21"/><lb ed="R092" n="0887b09"/>泥不偝中。有个入头处。识得眉横鼻直。方可与读 <lb ed="X" n="0907c22"/><lb ed="R092" n="0887b10"/>是经。</p></item> <lb ed="X" n="0907c23"/><lb ed="R092" n="0887b11"/><item xml:id="itemX25p0907c2301"><p xml:id="pX25p0907c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c2301" n="0907c2301"/><anchor xml:id="beg0907c2301" n="0907c2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0907c2301"/>经旨甚深。猝难晓解。註经者。若更加以奥衍之辞。 <lb ed="X" n="0907c24"/><lb ed="R092" n="0887b12"/>仍未能了了。而不便初機。是以今註。槪从简易。读 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908a" n="0908a"/> <lb ed="X" n="0908a01"/><lb ed="R092" n="0887b13"/>者。取其意而略其文可也。矧读经唯求印证。何暇 <lb ed="X" n="0908a02"/><lb ed="R092" n="0887b14"/>旁求。迨至脱然契证。能所两忘。恍如雪山中夜。忽 <lb ed="X" n="0908a03"/><lb ed="R092" n="0887b15"/>睹明星相似。方知穷诸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908001" n="0908001"/>元辨。如一毫置于大虚。竭 <lb ed="X" n="0908a04"/><lb ed="R092" n="0887b16"/>世枢機。似一滴投于巨壑。虽复珠玉盈前。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0908a0401" n="0908a0401"/><anchor xml:id="beg0908a0401" n="0908a0401"/>己<anchor xml:id="end0908a0401"/>无 <lb ed="X" n="0908a05"/><lb ed="R092" n="0887b17"/>益。斯时则经且不须。註于何有。但如敲门砖子。不 <lb ed="X" n="0908a06"/><lb ed="R092" n="0887b18"/>得不借用一番耳。</p></item> <lb ed="X" n="0908a07"/><lb ed="R092" n="0888a01"/><item xml:id="itemX25p0908a0701"><p xml:id="pX25p0908a0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908a0701" n="0908a0701"/><anchor xml:id="beg0908a0701" n="0908a0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908a0701"/>经中挍量功德。及执相观<persName>佛</persName>之说。征诘褈褈。不厌 <lb ed="X" n="0908a08"/><lb ed="R092" n="0888a02"/>烦<g ref="#CB07055">琐</g>。有谓由浅入深。故见褈复。有谓缘读来听者。 <lb ed="X" n="0908a09"/><lb ed="R092" n="0888a03"/><persName>佛</persName>故申说之。窃以为不然。若谓由浅入深。则细玩 <lb ed="X" n="0908a10"/><lb ed="R092" n="0888a04"/>前後经旨。其褈复处。无大异辞。何云浅深。若谓因 <lb ed="X" n="0908a11"/><lb ed="R092" n="0888a05"/>续听褈说者。则<persName>佛</persName>说三藏经典。岂遂无续听之人。 <lb ed="X" n="0908a12"/><lb ed="R092" n="0888a06"/>何不闻再三申说。而独于此经有之。决无是理。诚 <lb ed="X" n="0908a13"/><lb ed="R092" n="0888a07"/>以说此稀有难信之法。<persName>佛</persName>以慧眼。观察众心。非经 <lb ed="X" n="0908a14"/><lb ed="R092" n="0888a08"/>三五番申说。不能谛信无疑。<persName>佛</persName>特知之。故不厌其 <lb ed="X" n="0908a15"/><lb ed="R092" n="0888a09"/>辞之烦。所以为大慈悲也。又<persName>佛</persName>所言说。多取证于 <lb ed="X" n="0908a16"/><lb ed="R092" n="0888a10"/>须菩提。以明见无歧异。法如是故。</p></item> <lb ed="X" n="0908a17"/><lb ed="R092" n="0888a11"/><item xml:id="itemX25p0908a1701"><p xml:id="pX25p0908a1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908a1701" n="0908a1701"/><anchor xml:id="beg0908a1701" n="0908a1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908a1701"/>经称持诵功德。远勝宝施者。良以信心受持。即是 <lb ed="X" n="0908a18"/><lb ed="R092" n="0888a12"/>多善根福德因缘。又经義若未能顿悟。但得诵持 <lb ed="X" n="0908a19"/><lb ed="R092" n="0888a13"/>不懈。其義渐明。自堪证悟。但不可预期速效。迨至 <lb ed="X" n="0908a20"/><lb ed="R092" n="0888a14"/>悟明之後。虽若经文浅显。而意義仍自无穷。愈索 <lb ed="X" n="0908a21"/><lb ed="R092" n="0888a15"/>愈深。愈探愈妙。即终身玩味。终无止境。此经之所 <lb ed="X" n="0908a22"/><lb ed="R092" n="0888a16"/>以甚奇。而持诵功德。所以殊勝也。至诵经须净除 <lb ed="X" n="0908a23"/><lb ed="R092" n="0888a17"/>尘妄。一意精专。字字分明。斯为正轨。不必定求静 <lb ed="X" n="0908a24"/><lb ed="R092" n="0888a18"/>室。定须设像。有暇即念。毋待後时。须知<persName>佛</persName>在心头。 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908b" n="0908b"/> <lb ed="X" n="0908b01"/><lb ed="R092" n="0888b01"/>不在外相莊严也。</p></item> <lb ed="X" n="0908b02"/><lb ed="R092" n="0888b02"/><item xml:id="itemX25p0908b0201"><p xml:id="pX25p0908b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b0201" n="0908b0201"/><anchor xml:id="beg0908b0201" n="0908b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b0201"/>三教大道。殊途同归。实无二致。经云空除四相。即 <lb ed="X" n="0908b03"/><lb ed="R092" n="0888b03"/>圣人之四绝。无说即圣人之无言。五戒即五常。三 <lb ed="X" n="0908b04"/><lb ed="R092" n="0888b04"/>毒即三戒。人我普度。即大学之明新。法施均蒙。即 <lb ed="X" n="0908b05"/><lb ed="R092" n="0888b05"/>中庸之位育。种种相符。言难罄述。顾谓<persName>佛</persName>教而有 <lb ed="X" n="0908b06"/><lb ed="R092" n="0888b06"/>异乎。至于妙道精微。圣人所罕言者。<persName>佛</persName>则详言之。 <lb ed="X" n="0908b07"/><lb ed="R092" n="0888b07"/>我辈生当像季。倘非释氏之书。则凡精一执中。归 <lb ed="X" n="0908b08"/><lb ed="R092" n="0888b08"/>仁位育。与夫一贯无言之旨。何由而明。此东坡所 <lb ed="X" n="0908b09"/><lb ed="R092" n="0888b09"/>谓学<persName>佛</persName>而後知儒者。信然。</p></item> <lb ed="X" n="0908b10"/><lb ed="R092" n="0888b10"/><item xml:id="itemX25p0908b1001"><p xml:id="pX25p0908b1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b1001" n="0908b1001"/><anchor xml:id="beg0908b1001" n="0908b1001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b1001"/>此经如天衣无缝。本无段落可寻。迨天亲菩萨。始 <lb ed="X" n="0908b11"/><lb ed="R092" n="0888b11"/>判为二十七疑。如宝施者。不及持说功德。以须菩 <lb ed="X" n="0908b12"/><lb ed="R092" n="0888b12"/>提反复生疑。故<persName>佛</persName>节次。为之解说。欲令断疑生信 <lb ed="X" n="0908b13"/><lb ed="R092" n="0888b13"/>也。然此说非时俗所尙。不甚通行。今经三十二分。 <lb ed="X" n="0908b14"/><lb ed="R092" n="0888b14"/>为梁昭明太子所定。然所分断落。间亦有欠妥处。 <lb ed="X" n="0908b15"/><lb ed="R092" n="0888b15"/>但于行持究属无碍。况今世俗盛行。故且因之以 <lb ed="X" n="0908b16"/><lb ed="R092" n="0888b16"/>仍其旧。</p></item> <lb ed="X" n="0908b17"/><lb ed="R092" n="0888b17"/><item xml:id="itemX25p0908b1701"><p xml:id="pX25p0908b1701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b1701" n="0908b1701"/><anchor xml:id="beg0908b1701" n="0908b1701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b1701"/>平实商量。禅门所忌。笵围不过。教義所宗。今以粗 <lb ed="X" n="0908b18"/><lb ed="R092" n="0888b18"/>浅言词。解释甚深经旨。非禅非教。于意云何。矧今 <lb ed="X" n="0908b19"/><lb ed="R092" n="0889a01"/>善註多多。有如珠玉盈前。而安用是邱里之言为。 <lb ed="X" n="0908b20"/><lb ed="R092" n="0889a02"/>特是深文奥義。难喩于里闾。且法喩虽多。究其指 <lb ed="X" n="0908b21"/><lb ed="R092" n="0889a03"/>归。总以圆通为至。所谓<persName>佛</persName>法无多子。亦儒称一贯 <lb ed="X" n="0908b22"/><lb ed="R092" n="0889a04"/>之意也。区区之心。实愿见闻共证。以勿负慈悲普 <lb ed="X" n="0908b23"/><lb ed="R092" n="0889a05"/>度之義焉。苟无乖经旨。幸勿以粗浅弃之。</p></item> <lb ed="X" n="0908b24"/><lb ed="R092" n="0889a06"/><item xml:id="itemX25p0908b2401"><p xml:id="pX25p0908b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908b2401" n="0908b2401"/><anchor xml:id="beg0908b2401" n="0908b2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908b2401"/>藏经极多。而独于此经亟亟讲求者。良由在家善 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0908c" n="0908c"/> <lb ed="X" n="0908c01"/><lb ed="R092" n="0889a07"/>信。有志修持。除净土一门外。莫不以此经与心经 <lb ed="X" n="0908c02"/><lb ed="R092" n="0889a08"/>为常课。诚以两经简洁。便于行持。而居家又时有 <lb ed="X" n="0908c03"/><lb ed="R092" n="0889a09"/>尘缘纷扰。若必欲遍参全藏。不唯事有未遑。亦且 <lb ed="X" n="0908c04"/><lb ed="R092" n="0889a10"/>力所不逮。然既持经。自宜讲解。因解生悟。自能心 <lb ed="X" n="0908c05"/><lb ed="R092" n="0889a11"/>性开明。而成正觉。则受持也。而可不讲求哉。至心 <lb ed="X" n="0908c06"/><lb ed="R092" n="0889a12"/>经尤为直捷简括。故特附註于後。以质大方。</p></item> <lb ed="X" n="0908c07"/><lb ed="R092" n="0889a13"/><item xml:id="itemX25p0908c0701"><p xml:id="pX25p0908c0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0908c0701" n="0908c0701"/><anchor xml:id="beg0908c0701" n="0908c0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0908c0701"/>吾人在尘劳中。既未出離。则凡治家接物。一切俗 <lb ed="X" n="0908c08"/><lb ed="R092" n="0889a14"/>缘。自不能无。然须念娑婆剧苦。幻质无常。不求出 <lb ed="X" n="0908c09"/><lb ed="R092" n="0889a15"/>離。沉沦永劫。<persName>佛</persName>所说经。无非教人離苦得乐。離苦 <lb ed="X" n="0908c10"/><lb ed="R092" n="0889a16"/>之要。端在明心。明心之法。当于尘缘之暇。摒除杂 <lb ed="X" n="0908c11"/><lb ed="R092" n="0889a17"/>念。澄心默坐。一意精参。或于平旦。披衣起坐。默自 <lb ed="X" n="0908c12"/><lb ed="R092" n="0889a18"/>提撕。然亦不必过于用意。但令心不繫缘。曰久自 <lb ed="X" n="0908c13"/><lb ed="R092" n="0889b01"/>然有会。唯不可预存期效。时至自彰。倘得妙趣。尤 <lb ed="X" n="0908c14"/><lb ed="R092" n="0889b02"/>当益加精进。毋怠厥志。自然功不唐捐。而获益无 <lb ed="X" n="0908c15"/><lb ed="R092" n="0889b03"/>量矣。有志之士。请尝试之。决不相赚。</p></item></list> <lb ed="X" n="0908c16"/><lb ed="R092" n="0889b04"/><p xml:id="pX25p0908c1601">右胪各条。幸望留心。不无小補。</p><p xml:id="pX25p0908c1613" cb:place="inline">贯三谨识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c17"/> <lb ed="X" n="0908c18"/> <lb ed="X" n="0908c19"/> <lb ed="X" n="0908c20"/> <lb ed="X" n="0908c21"/> <lb ed="X" n="0908c22"/><lb ed="R092" n="0889b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">诵经简要</cb:mulu><head>诵经简要</head> <lb ed="X" n="0908c23"/> <lb ed="X" n="0908c24"/><lb ed="R092" n="0889b07"/><p xml:id="pX25p0908c2401">人人可诵。不拘官民僧俗。时时可诵。不拘日中朝暮。 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909a" n="0909a"/> <lb ed="X" n="0909a01"/><lb ed="R092" n="0889b08"/>洗手便诵。不拘有香无香。漱口便诵。不拘吃荤吃素。 <lb ed="X" n="0909a02"/><lb ed="R092" n="0889b09"/>默亦可诵。不拘高声低声。少亦可诵。不拘全部半部。 <lb ed="X" n="0909a03"/><lb ed="R092" n="0889b10"/>闹市中亦可诵。何必静室。身到处皆可诵。何必对<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0909a04"/><lb ed="R092" n="0889b11"/>无音节亦可诵。何必敲鱼。行坐立皆可诵。何必跪读。 <lb ed="X" n="0909a05"/><lb ed="R092" n="0889b12"/>止要志虔意诚。神凝气<anchor xml:id="nkr_note_add_0909a0501" n="0909a0501"/><anchor xml:id="beg0909a0501" n="0909a0501"/>敛<anchor xml:id="end0909a0501"/>。耳不旁闻。目无他见。口不 <lb ed="X" n="0909a06"/><lb ed="R092" n="0889b13"/>杂言。心无杂念。遍数频加。多多益善。暑往寒来。功无 <lb ed="X" n="0909a07"/><lb ed="R092" n="0889b14"/>有间。如此精专自有灵验。寿延福增。灾消祸散。生死 <lb ed="X" n="0909a08"/><lb ed="R092" n="0889b15"/>谁拘。轮迴可断。一心不乱。自然鬼服神钦。真性常存。 <lb ed="X" n="0909a09"/><lb ed="R092" n="0889b16"/>何愁天塌地陷。到得西方化<persName>佛</persName>迎。诵经功德于兹见。 <lb ed="X" n="0909a10"/><lb ed="R092" n="0889b17"/>诵经功德。感应无边。但恐人事匆忙。性根迟钝。不能 <lb ed="X" n="0909a11"/><lb ed="R092" n="0889b18"/>受持全经。则四句偈等。亦堪持诵。具大功德。经中四 <lb ed="X" n="0909a12"/><lb ed="R092" n="0890a01"/>句偈有四 无我相。无人相。无众生相。无寿者相<note place="inline">一</note>。 <lb ed="X" n="0909a13"/><lb ed="R092" n="0890a02"/>凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName><note place="inline">二</note>。若 <lb ed="X" n="0909a14"/><lb ed="R092" n="0890a03"/>以色见我。以音声求我。是人行邪道。不能见<persName>如来</persName><note place="inline">三</note>。 <lb ed="X" n="0909a15"/><lb ed="R092" n="0890a04"/>一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作如是观 <lb ed="X" n="0909a16"/><lb ed="R092" n="0890a05"/><note place="inline">四</note>。以上四偈。随念一偈。功德无边。亦能见性。但得信 <lb ed="X" n="0909a17"/><lb ed="R092" n="0890a06"/>心受持。自然功德无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0909a18"/> <lb ed="X" n="0909a19"/> <lb ed="X" n="0909a20"/> <lb ed="X" n="0909a21"/> <lb ed="X" n="0909a22"/> <lb ed="X" n="0909a23"/> <lb ed="X" n="0909a24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909b" n="0909b"/> <lb ed="X" n="0909b01"/> <lb ed="X" n="0909b02"/> <lb ed="X" n="0909b03"/> <lb ed="X" n="0909b04"/><cb:docNumber>No. 510</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R092" n="0890a08"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经易解卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R092" n="0890a08"/><cb:div><p xml:id="pX25p0909b0601"><note place="inline">般音钵。若音惹。後凡言般若者仿此</note>。</p> <lb ed="X" n="0909b07"/> <lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R092" n="0890a09"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师鸠摩罗什 译</byline> <lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R092" n="0890a10"/><byline cb:type="author">毘陵谢承谟贯三氏 註释</byline> <lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R092" n="0890a11"/><byline cb:type="other">真州刘绍南圆觉氏 刊上蒋春同兰言氏 刊上钱松龄觉之氏 挍订</byline></cb:div> <lb ed="X" n="0909b11"/> <lb ed="X" n="0909b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题</cb:mulu> <lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R092" n="0890a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909b1301">此经以喩法为名。实相为体。无住为宗。断疑为用。 <lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R092" n="0890a15"/>大乘为教相。以喩法为名者。金刚。喩也。般若。法也。 <lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R092" n="0890a16"/>般若。华言智慧。金中之刚。至坚至利。能碎万物。此 <lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R092" n="0890a17"/>经能断众生疑执。取以为喩。波罗蜜。华言到彼岸。 <lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R092" n="0890a18"/>众生在生死海中。无有穷极。修此般若。能到涅槃 <lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R092" n="0890b01"/>彼岸。经者。常也。法也。梵语修多罗。此云契经。谓契 <lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R092" n="0890b02"/>理契機也。以实相为体者。经云。若人得闻是经。即 <lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R092" n="0890b03"/>生实相。实相即无相也。以无住为宗者。宗训要。经 <lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R092" n="0890b04"/>云。应无所住而生其心。此经多以无住破著故。以 <lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R092" n="0890b05"/>断疑为用者。由经力用。能断妄执故。以大乘为教 <lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R092" n="0890b06"/>相者。经云。为发大乘者说。为发最上乘者说。此乃 <lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R092" n="0890b07"/>一经宗要。不可不知。故首列焉。若更略解经题。则 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0909c" n="0909c"/> <lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R092" n="0890b08"/>云人苟具坚刚之志以修行。则智慧自生。乘此智 <lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R092" n="0890b09"/>慧。直达涅槃彼岸。故云金刚般若波罗蜜经。会心 <lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R092" n="0890b10"/>之士。即此经题。亦堪悟入。不在见闻之多寡也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R092" n="0890b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head>〇法会因由分第一</head><p xml:id="pX25p0909c0409" cb:place="inline">分去声。後仿此。</p><p xml:id="pX25p0909c0415" cb:place="inline">〇言此会乃 <lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R092" n="0890b12"/>说法之因缘所由起也。<persName>佛</persName>与人随宜说法。解粘去 <lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R092" n="0890b13"/>缚。使之证悟。今大众会集听讲。故称法会云。</p> <lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R092" n="0890b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c0701">如是我闻。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c0705" cb:place="inline"><persName>佛</persName>之从弟阿难。从<persName>佛</persName>出家。博闻强记。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R092" n="0890b15"/>说法四十九年。阿难于结集经藏时录出。一字不 <lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R092" n="0890b16"/>遗。故称多闻第一。此阿难言如是之法。我亲从<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R092" n="0890b17"/>所闻。欲启人信也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R092" n="0890b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c1101">一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c1114" cb:place="inline">祇音其。</p><p xml:id="pX25p0909c1117" cb:place="inline">〇一时 <lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R092" n="0891a01"/>者。彼一时也。<persName>佛</persName>者。教主。舍卫。西域国名。祇树给孤 <lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R092" n="0891a02"/>独园。谓<name role="" type="person">祇陀太子</name>施树。<name role="" type="person">给孤独</name>长者买园。请<persName>佛</persName>居 <lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R092" n="0891a03"/>住。乃说法处也。<name role="" type="person">给孤独</name>长者。以好施孤独得名。曾 <lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R092" n="0891a04"/>在<name role="" type="person">王舍城</name>见<persName>佛</persName>闻法。欲请<persName>佛</persName>至<name role="" type="person">舍卫国</name>。<persName>佛</persName>令先觅 <lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R092" n="0891a05"/>住处。因见<name role="" type="person">祇陀太子</name>园。林荫淸幽。欲以價买。太子 <lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R092" n="0891a06"/>戏云。须以金佈满园中。即卖与。长者归。辇金佈满 <lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R092" n="0891a07"/>园中。太子感其诚。因与园施树。共立精舍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R092" n="0891a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0909c1901">与大比丘众千二百五十人俱。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0909c1913" cb:place="inline">比。去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0909c1918" cb:place="inline">〇比 <lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R092" n="0891a09"/>丘。乞士也。上乞法于<persName>佛</persName>以资慧命。下乞食于人以 <lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R092" n="0891a10"/>资色身。言大以别其小。千二百五十人者。恒随<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R092" n="0891a11"/>听法之人也。自如是我闻至此。谓之通序。以诸经 <lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R092" n="0891a12"/>首。多用此数语故。<persName>佛</persName>入灭时。阿难问<persName>佛</persName>。一切经首。 <lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R092" n="0891a13"/>当安何语。<persName>佛</persName>云。当安如是我闻等语。非但我法如 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910a" n="0910a"/> <lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R092" n="0891a14"/>是。三世诸<persName>佛</persName>。悉皆如是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R092" n="0891a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0201">尔时<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0205" cb:place="inline">尔时。彼一时也。<persName>世尊</persName>。谓世所共尊。<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R092" n="0891a16"/>十号。此其一也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R092" n="0891a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0401">食时。著衣持钵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0407" cb:place="inline">著。入声。後同。</p><p xml:id="pX25p0910a0412" cb:place="inline">〇食时。言当午前可 <lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R092" n="0891a18"/>以乞食时也。<persName>佛</persName>制过午不食。且自不蓄食物。以去 <lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R092" n="0891b01"/>其贪。使各行乞。以去其憍。著衣者。服僧伽梨也。钵 <lb ed="X" n="0910a07"/><lb ed="R092" n="0891b02"/>者。应量器也。或瓦。或铁。食量各有大小。钵则各随 <lb ed="X" n="0910a08"/><lb ed="R092" n="0891b03"/>量置。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a09"/><lb ed="R092" n="0891b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a0901">入舍卫大城。乞食于其城中。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a0912" cb:place="inline">园在城外。城中则人 <lb ed="X" n="0910a10"/><lb ed="R092" n="0891b05"/>烟辏集之处。故入城中乞食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a11"/><lb ed="R092" n="0891b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1101">次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1101" n="0910a1101"/><anchor xml:id="beg0910a1101" n="0910a1101"/>已<anchor xml:id="end0910a1101"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1105" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1102" n="0910a1102"/><anchor xml:id="beg0910a1102" n="0910a1102"/>已<anchor xml:id="end0910a1102"/>。音以。下同。</p><p xml:id="pX25p0910a1110" cb:place="inline">〇<persName>佛</persName>心平等。不舍贫而从 <lb ed="X" n="0910a12"/><lb ed="R092" n="0891b07"/>富。不越富以就贫。次第行乞。使人均霑福德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a13"/><lb ed="R092" n="0891b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1301">还至本处。饭食讫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1308" cb:place="inline">饭。音反。食。音嗣。</p><p xml:id="pX25p0910a1314" cb:place="inline">〇讫。毕也。乞食 <lb ed="X" n="0910a14"/><lb ed="R092" n="0891b09"/>归来。饭食<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1401" n="0910a1401"/><anchor xml:id="beg0910a1401" n="0910a1401"/>已<anchor xml:id="end0910a1401"/>毕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a15"/><lb ed="R092" n="0891b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1501">收衣钵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1504" cb:place="inline">收拾衣钵。示有条理而顺规制。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a16"/><lb ed="R092" n="0891b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1601">洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1601" n="0910a1601"/><anchor xml:id="beg0910a1601" n="0910a1601"/>已<anchor xml:id="end0910a1601"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1604" cb:place="inline"><persName>佛</persName>修苦行。不使色身安于逸乐。故行则跣 <lb ed="X" n="0910a17"/><lb ed="R092" n="0891b12"/>足。今欲跏趺。先须洗足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a18"/><lb ed="R092" n="0891b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a1801">敷座而坐。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a1805" cb:place="inline">敷。布也。佈座跏趺。将以说法也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0910a19"/><lb ed="R092" n="0891b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现启请分第二</cb:mulu><head>〇善现启请分第二</head><p xml:id="pX25p0910a1909" cb:place="inline">善现。即须菩提。乃此经发起 <lb ed="X" n="0910a20"/><lb ed="R092" n="0891b15"/>之人。盖由其启请。而得普闻妙法也。</p> <lb ed="X" n="0910a21"/><lb ed="R092" n="0891b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a2101">时长老须菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a2107" cb:place="inline">齿德俱尊曰长老。梵语须菩提。华 <lb ed="X" n="0910a22"/><lb ed="R092" n="0891b17"/>言空生。亦名善现。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a23"/><lb ed="R092" n="0891b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910a2301">在大众中。即从座起。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910a2309" cb:place="inline">须菩提为上首弟子。解空第 <lb ed="X" n="0910a24"/><lb ed="R092" n="0892a01"/>一。今欲申问真空无相之法。故从众中起座也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910b" n="0910b"/> <lb ed="X" n="0910b01"/><lb ed="R092" n="0892a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0101">偏袒右肩。右膝著地。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0109" cb:place="inline">袒。露也。右肩偏露以示顺。右 <lb ed="X" n="0910b02"/><lb ed="R092" n="0892a03"/>膝跪地以示敬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b03"/><lb ed="R092" n="0892a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0301">合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0309" cb:place="inline">合掌以示归敬。而启白于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0910b04"/><lb ed="R092" n="0892a05"/>云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b05"/><lb ed="R092" n="0892a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0501">稀有<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0505" cb:place="inline">希。少也。言少有者。我<persName>世尊</persName>也。未致问辞。 <lb ed="X" n="0910b06"/><lb ed="R092" n="0892a07"/>先歎稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b07"/><lb ed="R092" n="0892a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b0701"><persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b0715" cb:place="inline"><persName>如来</persName>者。经云。 <lb ed="X" n="0910b08"/><lb ed="R092" n="0892a09"/>无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>。若欲廣明。更有多 <lb ed="X" n="0910b09"/><lb ed="R092" n="0892a10"/>義。须菩提称<persName>佛</persName>善能护祐调伏现在诸菩萨。令其 <lb ed="X" n="0910b10"/><lb ed="R092" n="0892a11"/>入道。善以妙法付嘱未来诸菩萨。令其修习。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b11"/><lb ed="R092" n="0892a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1101"><persName>世尊</persName>。善男子善女人。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1109" cb:place="inline">善男子善女人。在凡而修出 <lb ed="X" n="0910b12"/><lb ed="R092" n="0892a13"/>世行者。故名之为善。须菩提问言。设有善信男女 <lb ed="X" n="0910b13"/><lb ed="R092" n="0892a14"/>于此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b14"/><lb ed="R092" n="0892a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1401">发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1412" cb:place="inline">阿。无也。耨多罗。上也。 <lb ed="X" n="0910b15"/><lb ed="R092" n="0892a16"/>三。正也。藐。等也。菩提。觉也。言人若能发此无上正 <lb ed="X" n="0910b16"/><lb ed="R092" n="0892a17"/><persName>等正觉</persName>之心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b17"/><lb ed="R092" n="0892a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910b1701">云何应住。云何降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910b1711" cb:place="inline">应不应之应。平声。降伏 <lb ed="X" n="0910b18"/><lb ed="R092" n="0892b01"/>之降。平声。後同。</p><p xml:id="pX25p0910b1807" cb:place="inline">〇应。当也。言未知其心。当何所安 <lb ed="X" n="0910b19"/><lb ed="R092" n="0892b02"/>住而不外驰。妄念来时。如何降伏而不令起。此乃 <lb ed="X" n="0910b20"/><lb ed="R092" n="0892b03"/>修行至要。洵切问也。于时<persName>世尊</persName>入甚深般若。诸根 <lb ed="X" n="0910b21"/><lb ed="R092" n="0892b04"/>悦豫。须菩提睹相知意。故假申问答。欲得<persName>世尊</persName>反 <lb ed="X" n="0910b22"/><lb ed="R092" n="0892b05"/>覆辩论。以申明真空无相之旨。非徒自悟。亦欲使 <lb ed="X" n="0910b23"/><lb ed="R092" n="0892b06"/>在会及後之学者。得住心降妄之法。为下手工夫。 <lb ed="X" n="0910b24"/><lb ed="R092" n="0892b07"/>以证至道。其嘉惠来学。实无量矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0910c" n="0910c"/> <lb ed="X" n="0910c01"/><lb ed="R092" n="0892b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0101"><persName>佛</persName>言。善哉善哉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0107" cb:place="inline">须菩提问意。深合<persName>佛</persName>旨。故亟称其 <lb ed="X" n="0910c02"/><lb ed="R092" n="0892b09"/>善也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c03"/><lb ed="R092" n="0892b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0301">须菩提如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩 <lb ed="X" n="0910c04"/><lb ed="R092" n="0892b11"/>萨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0402" cb:place="inline"><persName>佛</persName>呼须菩提言。诚如汝适所云<persName>如来</persName>善护念付 <lb ed="X" n="0910c05"/><lb ed="R092" n="0892b12"/>嘱之语。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c06"/><lb ed="R092" n="0892b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0601">汝今谛听。当为汝说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0609" cb:place="inline">为。去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0910c0614" cb:place="inline">〇汝须诚听。吾 <lb ed="X" n="0910c07"/><lb ed="R092" n="0892b14"/>当为汝言之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c08"/><lb ed="R092" n="0892b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c0801">善男子善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c0818" cb:place="inline">若善 <lb ed="X" n="0910c09"/><lb ed="R092" n="0892b16"/>信男女。而发此无上正<persName>等正觉</persName>之心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c10"/><lb ed="R092" n="0892b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c1001">应如是住。如是降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c1011" cb:place="inline">其心当如是而住。当如 <lb ed="X" n="0910c11"/><lb ed="R092" n="0892b18"/>是而降伏其妄心。如是二字。不可作泛语读过。是 <lb ed="X" n="0910c12"/><lb ed="R092" n="0893a01"/>一绝妙心法。即无住生心之谓。非特指下文而言 <lb ed="X" n="0910c13"/><lb ed="R092" n="0893a02"/>也。故此经始终皆称如是。盖吾人心本虚灵。与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0910c14"/><lb ed="R092" n="0893a03"/>同体。祇缘无量劫来。妄念纷乘。曾无休息。由此妄 <lb ed="X" n="0910c15"/><lb ed="R092" n="0893a04"/>念。生出八万四千种尘劳。舍生受生。轮迴不<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c1501" n="0910c1501"/><anchor xml:id="beg0910c1501" n="0910c1501"/>已<anchor xml:id="end0910c1501"/>。无 <lb ed="X" n="0910c16"/><lb ed="R092" n="0893a05"/>有出期。<persName>佛</persName>慈怜愍。因而说法度人。俾得離诸苦恼。 <lb ed="X" n="0910c17"/><lb ed="R092" n="0893a06"/>顿证真如。以复其本体之明。然修行法要。先须净 <lb ed="X" n="0910c18"/><lb ed="R092" n="0893a07"/>除妄念。务令心不繫缘。不思善恶等事。因任自然。 <lb ed="X" n="0910c19"/><lb ed="R092" n="0893a08"/>如如而住。从此进修。自得明心见性。莊子亦云。虚 <lb ed="X" n="0910c20"/><lb ed="R092" n="0893a09"/>室生白。吉祥止止。此为修行正轨。乃住心降妄之 <lb ed="X" n="0910c21"/><lb ed="R092" n="0893a10"/>要诀。千古圣贤。皆以此为下手工夫。<persName>佛</persName>故亟称之。 <lb ed="X" n="0910c22"/><lb ed="R092" n="0893a11"/>若舍此别修。便成邪魔外道。顾诸人于此。往往轻 <lb ed="X" n="0910c23"/><lb ed="R092" n="0893a12"/>忽看过。诚为可惜。兹特拈出。以公同志。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c24"/><lb ed="R092" n="0893a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0910c2401">唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0910c2409" cb:place="inline">唯。音委。乐。音要。</p><p xml:id="pX25p0910c2415" cb:place="inline">〇唯者。应之 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911a" n="0911a"/> <lb ed="X" n="0911a01"/><lb ed="R092" n="0893a14"/>速而无疑也。乐。喜好也。须菩提闻<persName>佛</persName>说住心降妄 <lb ed="X" n="0911a02"/><lb ed="R092" n="0893a15"/>之法。要而不烦。恍然契悟。故亟应而然之。但虑在 <lb ed="X" n="0911a03"/><lb ed="R092" n="0893a16"/>会及後之闻者。未必皆能以一二语。而顿阶契证。 <lb ed="X" n="0911a04"/><lb ed="R092" n="0893a17"/>故愿<persName>佛</persName>更引申其说。庶使闻者。不致茫然无據。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0911a05"/><lb ed="R092" n="0893a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>〇大乘正宗分第三</head><p xml:id="pX25p0911a0509" cb:place="inline">乘。去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0911a0514" cb:place="inline">〇言<persName>佛</persName>说此法。 <lb ed="X" n="0911a06"/><lb ed="R092" n="0893b01"/>乃修习大乘之真正宗要也。</p> <lb ed="X" n="0911a07"/><lb ed="R092" n="0893b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a0701"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a0712" cb:place="inline">诸。众也。菩。普也。萨。济 <lb ed="X" n="0911a08"/><lb ed="R092" n="0893b03"/>也。言能普度众生也。摩诃。廣大也。<persName>佛</persName>告须菩提曰。 <lb ed="X" n="0911a09"/><lb ed="R092" n="0893b04"/>若有众菩萨及大菩萨等。欲修习大乘正法者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911a10"/><lb ed="R092" n="0893b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a1001">应如是降伏其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a1008" cb:place="inline">当如上所云如是之法而降伏 <lb ed="X" n="0911a11"/><lb ed="R092" n="0893b06"/>其妄心。斯可矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911a12"/><lb ed="R092" n="0893b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a1201">所有一切众生之类。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a1209" cb:place="inline">众生之众。平声。後同。</p><p xml:id="pX25p0911a1217" cb:place="inline">〇众。多 <lb ed="X" n="0911a13"/><lb ed="R092" n="0893b08"/>也。言菩萨既以如是之法。降伏其妄心。而证悟不 <lb ed="X" n="0911a14"/><lb ed="R092" n="0893b09"/>退矣。但既名称菩萨。尤应自他俱利。随类度生。夫 <lb ed="X" n="0911a15"/><lb ed="R092" n="0893b10"/>不有一切众生在乎。众生。指卵胎至无想之类。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0911a16"/><lb ed="R092" n="0893b11"/>谓轮王亦是凡夫。以其未超三界。尙在轮迴。故槪 <lb ed="X" n="0911a17"/><lb ed="R092" n="0893b12"/>以众生目之。有谓众生仅指一<anchor xml:id="nkr_note_add_0911a1701" n="0911a1701"/><anchor xml:id="beg0911a1701" n="0911a1701"/>己<anchor xml:id="end0911a1701"/>之妄心而言者。 <lb ed="X" n="0911a18"/><lb ed="R092" n="0893b13"/>不合下文语气。且唯论自度。则局于二乘。而与大 <lb ed="X" n="0911a19"/><lb ed="R092" n="0893b14"/>乘普度之旨相背。故不取焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911a20"/><lb ed="R092" n="0893b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a2001">若卵生。若胎生。若湿生。若化生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a2013" cb:place="inline">卵生。飞禽之属。胎 <lb ed="X" n="0911a21"/><lb ed="R092" n="0893b16"/>生。人畜之属。湿生。鱼龙之属。化生。蚊虻之属。又人 <lb ed="X" n="0911a22"/><lb ed="R092" n="0893b17"/>与旁生。具有四生。诸天地狱中阴。唯是化生。鬼通 <lb ed="X" n="0911a23"/><lb ed="R092" n="0893b18"/>胎化二生。皆属欲界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911a24"/><lb ed="R092" n="0894a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911a2401">若有色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911a2404" cb:place="inline">谓色界天。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911b" n="0911b"/> <lb ed="X" n="0911b01"/><lb ed="R092" n="0894a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0101">若无色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0104" cb:place="inline">无色界天。欲界。有色。无色。谓之三界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b02"/><lb ed="R092" n="0894a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0201">若有想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0204" cb:place="inline">谓色处天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b03"/><lb ed="R092" n="0894a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0301">若无想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0304" cb:place="inline">无所有处天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b04"/><lb ed="R092" n="0894a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0401">若非有想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0405" cb:place="inline">非想天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b05"/><lb ed="R092" n="0894a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0501">非无想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0504" cb:place="inline">非非想处天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b06"/><lb ed="R092" n="0894a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b0601">我皆令入无馀涅槃而灭度之。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b0613" cb:place="inline">涅。不生也。槃。不死 <lb ed="X" n="0911b07"/><lb ed="R092" n="0894a08"/>也。修成正果。则永脱生死。无馀涅槃。乃<persName>如来</persName>究竟 <lb ed="X" n="0911b08"/><lb ed="R092" n="0894a09"/>彼岸也。菩萨之人。唯以度生为事。如上众生之类。 <lb ed="X" n="0911b09"/><lb ed="R092" n="0894a10"/>悉皆令证涅槃妙果而度脱之。此廣大心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b10"/><lb ed="R092" n="0894a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1001">如是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b11"/><lb ed="R092" n="0894a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1101">菩萨虽以度生为事。而度脱如许不可计量之众 <lb ed="X" n="0911b12"/><lb ed="R092" n="0894a13"/>生。然其心实不存一度生之见。而自以为功。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b13"/><lb ed="R092" n="0894a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1301">何以故。须菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1307" cb:place="inline">菩萨所以不存度生之见者。此何 <lb ed="X" n="0911b14"/><lb ed="R092" n="0894a15"/>故哉。须菩提当知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b15"/><lb ed="R092" n="0894a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b1501">若菩萨有我相人相众生相寿者相。即非菩萨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b1519" cb:place="inline">有 <lb ed="X" n="0911b16"/><lb ed="R092" n="0894a17"/>相无相之相去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0911b1610" cb:place="inline">〇<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1601" n="0911b1601"/><anchor xml:id="beg0911b1601" n="0911b1601"/>但<anchor xml:id="end0911b1601"/>知有<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1602" n="0911b1602"/><anchor xml:id="beg0911b1602" n="0911b1602"/>己<anchor xml:id="end0911b1602"/>为我相。分别 <lb ed="X" n="0911b17"/><lb ed="R092" n="0894a18"/>彼此为人相。蔑视群生为众生相。希冀长生为寿 <lb ed="X" n="0911b18"/><lb ed="R092" n="0894b01"/>者相。若菩萨有此四相。而心存分别。谓之四倒。是 <lb ed="X" n="0911b19"/><lb ed="R092" n="0894b02"/>则妄念纷乘。悲心不普。又何云菩萨哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0911b20"/><lb ed="R092" n="0894b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head>〇妙行无住分第四</head><p xml:id="pX25p0911b2009" cb:place="inline">行。音恨。</p><p xml:id="pX25p0911b2012" cb:place="inline">〇言菩萨于佈施妙 <lb ed="X" n="0911b21"/><lb ed="R092" n="0894b04"/>行。心无住著。实无所希冀而为此也。</p> <lb ed="X" n="0911b22"/><lb ed="R092" n="0894b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b2201">复次须菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b2206" cb:place="inline">复。去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0911b2211" cb:place="inline">〇复次。再告之辞也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b23"/><lb ed="R092" n="0894b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911b2301">菩萨于法。应无所住行于佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911b2313" cb:place="inline">行。如字。施。去声。後 <lb ed="X" n="0911b24"/><lb ed="R092" n="0894b07"/>同。</p><p xml:id="pX25p0911b2402" cb:place="inline">〇住。犹著也。此承上章而言。菩萨之人。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b2401" n="0911b2401"/><anchor xml:id="beg0911b2401" n="0911b2401"/>已<anchor xml:id="end0911b2401"/>離 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0911c" n="0911c"/> <lb ed="X" n="0911c01"/><lb ed="R092" n="0894b08"/>相度生。更宜離相行施。所谓无为而无所不为也。 <lb ed="X" n="0911c02"/><lb ed="R092" n="0894b09"/>但菩萨法式。应行施而不著佈施之相。此则三轮 <lb ed="X" n="0911c03"/><lb ed="R092" n="0894b10"/>体空。而为无住行施。佈施有二。一法施。二财施。说 <lb ed="X" n="0911c04"/><lb ed="R092" n="0894b11"/>法度人。谓之法施。济人财物。谓之财施。三轮。谓施 <lb ed="X" n="0911c05"/><lb ed="R092" n="0894b12"/>者。受者。及所施物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c06"/><lb ed="R092" n="0894b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c0601">所谓不住色佈施。不住声香味触法。佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c0617" cb:place="inline">在眼曰 <lb ed="X" n="0911c07"/><lb ed="R092" n="0894b14"/>色。在耳曰声。在鼻曰香。在舌曰味。在身曰触。在意 <lb ed="X" n="0911c08"/><lb ed="R092" n="0894b15"/>曰法。此谓六尘言。菩萨所谓无住行施者。不当于 <lb ed="X" n="0911c09"/><lb ed="R092" n="0894b16"/>尘境生心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c10"/><lb ed="R092" n="0894b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1001">须菩提。菩萨应如是佈施不住于相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1015" cb:place="inline">言菩萨当以 <lb ed="X" n="0911c11"/><lb ed="R092" n="0894b18"/>所谓如是之法而行佈施。心不著于尘境之相。则 <lb ed="X" n="0911c12"/><lb ed="R092" n="0895a01"/>得之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c13"/><lb ed="R092" n="0895a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1301">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1304" cb:place="inline">夫行施而不著相者。此何故哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c14"/><lb ed="R092" n="0895a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1401">若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1416" cb:place="inline">思量称量 <lb ed="X" n="0911c15"/><lb ed="R092" n="0895a04"/>之量。平声。後同。</p><p xml:id="pX25p0911c1507" cb:place="inline">〇盖菩萨行施而不著佈施之相 <lb ed="X" n="0911c16"/><lb ed="R092" n="0895a05"/>者。其所得福德。正不可以心思挍量多寡矣。福德。 <lb ed="X" n="0911c17"/><lb ed="R092" n="0895a06"/>犹言福报。菩萨之人。唯以佈施为助行。期于速证。 <lb ed="X" n="0911c18"/><lb ed="R092" n="0895a07"/>不应但求世间福报也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c19"/><lb ed="R092" n="0895a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c1901">须菩提。于意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c1908" cb:place="inline"><persName>佛</persName>呼须菩提而诘之曰。于汝意 <lb ed="X" n="0911c20"/><lb ed="R092" n="0895a09"/>中以为何如耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c21"/><lb ed="R092" n="0895a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c2101">东方虚空。可思量不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c2109" cb:place="inline">不。音否。问辞也。下同。</p><p xml:id="pX25p0911c2117" cb:place="inline">〇<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0911c22"/><lb ed="R092" n="0895a11"/>显无相行施获福之大。故设言诸方皆有空处。试 <lb ed="X" n="0911c23"/><lb ed="R092" n="0895a12"/>思东方虚空之处。其廣大可能以心思计量否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c24"/><lb ed="R092" n="0895a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0911c2401">不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0911c2405" cb:place="inline">不。音弗。答辞也。下同。</p><p xml:id="pX25p0911c2413" cb:place="inline">〇须菩提悟<persName>佛</persName>问 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912a" n="0912a"/> <lb ed="X" n="0912a01"/><lb ed="R092" n="0895a14"/>意。而知东方虚。空自不可以心思量其廣大。故以 <lb ed="X" n="0912a02"/><lb ed="R092" n="0895a15"/>不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a03"/><lb ed="R092" n="0895a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0301">须菩提。南西北方四维上下虚空。可思量不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a0318" cb:place="inline">四维。 <lb ed="X" n="0912a04"/><lb ed="R092" n="0895a17"/>四角也。<persName>佛</persName>又呼须菩提而问之曰。东方虚空。其廣 <lb ed="X" n="0912a05"/><lb ed="R092" n="0895a18"/>大既不可以心思挍量矣。若南西北方。及四维上 <lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R092" n="0895b01"/>下。亦各有空处。其空处。有可以心思挍量者否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a07"/><lb ed="R092" n="0895b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0701">不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a0705" cb:place="inline">须菩提以东方虚空。其廣大既无限量。 <lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R092" n="0895b03"/>则他方虚空。亦皆无限量。故仍以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R092" n="0895b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a0901">须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R092" n="0895b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a1001"><persName>佛</persName>呼须菩提而告之曰。汝既知诸方虚空。其廣大 <lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R092" n="0895b06"/>皆不可以心思挍量矣。当知菩萨不住相佈施。其 <lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R092" n="0895b07"/>所得福德。亦如虚空之廣大。而不可以思量焉。顾 <lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R092" n="0895b08"/>可住相行施。而仅取有为福报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R092" n="0895b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a1401">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a1412" cb:place="inline">须菩提当知。菩萨之 <lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R092" n="0895b10"/>人。但应如我所教无住行施之法。而安住其心。则 <lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R092" n="0895b11"/>得之矣。此叮咛之辞也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R092" n="0895b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head>〇如理实见分第五</head><p xml:id="pX25p0912a1709" cb:place="inline">言修行人。当知实相无相之 <lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R092" n="0895b13"/>理。乃为如实而见。盖色身是妄。若但向色身觅<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R092" n="0895b14"/>而不见心<persName>佛</persName>。是不名为实见也。</p> <lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R092" n="0895b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a2001">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a2016" cb:place="inline"><persName>佛</persName>欲令人 <lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R092" n="0895b16"/>各见自心法身真<persName>佛</persName>。毋徒向外驰求。而昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a2101" n="0912a2101"/><anchor xml:id="beg0912a2101" n="0912a2101"/>己<anchor xml:id="end0912a2101"/>灵。故 <lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R092" n="0895b17"/>呼须菩提而诘之曰。于汝意中以为何如耶。可仅 <lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R092" n="0895b18"/>以色身外相而见<persName>如来</persName>否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R092" n="0896a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912a2401">不也。<persName>世尊</persName>。不可以身相得见<persName>如来</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912a2414" cb:place="inline">须菩提悟<persName>佛</persName>问 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912b" n="0912b"/> <lb ed="X" n="0912b01"/><lb ed="R092" n="0896a02"/>意。若徒以色身觅<persName>佛</persName>。必不能见自性<persName>如来</persName>。故即以 <lb ed="X" n="0912b02"/><lb ed="R092" n="0896a03"/>不也答之。而言人固不可徒以色相见<persName>佛</persName>。而昧法 <lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R092" n="0896a04"/>身真<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b04"/><lb ed="R092" n="0896a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0401">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0404" cb:place="inline">夫不可以身相见<persName>如来</persName>者。此何故哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R092" n="0896a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0501"><persName>如来</persName>所说身相。即非身相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0511" cb:place="inline">盖<persName>如来</persName>所说身色外相。 <lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R092" n="0896a07"/>即非法身真相。诚不可徒以色相而求真<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R092" n="0896a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b0701"><persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b0714" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以须菩提既 <lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R092" n="0896a09"/>悟问意。故告之曰。凡一切色身外相。皆是虚妄不 <lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R092" n="0896a10"/>实。所谓有形终归壞。无相乃名真也。乃习丹道者。 <lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R092" n="0896a11"/>专在色身上摸索。纵活千年。终归于尽。究何益哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R092" n="0896a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b1101">若见诸相非相。则见<persName>如来</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b1111" cb:place="inline">若人见一切色相。而不 <lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R092" n="0896a13"/>存有相之见。即能见真性<persName>如来</persName>矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R092" n="0896a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head>〇正信稀有分第六</head><p xml:id="pX25p0912b1309" cb:place="inline">言人闻此经典。而能谛信不 <lb ed="X" n="0912b14"/><lb ed="R092" n="0896a15"/>疑。是人善根深厚。方得具此正信。真乃稀有之士 <lb ed="X" n="0912b15"/><lb ed="R092" n="0896a16"/>也。</p> <lb ed="X" n="0912b16"/><lb ed="R092" n="0896a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b1601">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0912b17"/><lb ed="R092" n="0896a18"/>生实信不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b1705" cb:place="inline">须菩提意谓。今我等亲炙于<persName>佛</persName>。得闻如 <lb ed="X" n="0912b18"/><lb ed="R092" n="0896b01"/>是之妙法。固应谛信遵行。第恐後之闻者。未必遂 <lb ed="X" n="0912b19"/><lb ed="R092" n="0896b02"/>能生信。故启白于<persName>佛</persName>。而言将来颇复有人得闻<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0912b20"/><lb ed="R092" n="0896b03"/>说如是妙法之章句。亦能不滋疑惧。而生真实信 <lb ed="X" n="0912b21"/><lb ed="R092" n="0896b04"/>心否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b22"/><lb ed="R092" n="0896b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912b2201"><persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912b2210" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以圣贤虽不常有。然<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0912b23"/><lb ed="R092" n="0896b06"/>法岂遂灭绝。何可蔑视将来。遂无人信受。故告须 <lb ed="X" n="0912b24"/><lb ed="R092" n="0896b07"/>菩提曰。汝莫漫作是说。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0912c" n="0912c"/> <lb ed="X" n="0912c01"/><lb ed="R092" n="0896b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0101"><persName>如来</persName>灭後。後五百岁。有持戒修福者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0115" cb:place="inline">五百岁有五 <lb ed="X" n="0912c02"/><lb ed="R092" n="0896b09"/>个。盖言运会变迁之期也。言虽<persName>如来</persName>入灭之後。最 <lb ed="X" n="0912c03"/><lb ed="R092" n="0896b10"/>後五百岁中。必有大心凡夫。能担荷大乘正法。而 <lb ed="X" n="0912c04"/><lb ed="R092" n="0896b11"/>坚持戒律。勤修福德者焉。此<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>自谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c05"/><lb ed="R092" n="0896b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0501">于此章句。能生信心。以此为实。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0513" cb:place="inline">是人于我今所说 <lb ed="X" n="0912c06"/><lb ed="R092" n="0896b13"/>之章句。闻之而必能生正信之心。以我此言为真 <lb ed="X" n="0912c07"/><lb ed="R092" n="0896b14"/>实非诳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c08"/><lb ed="R092" n="0896b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c0801">当知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c0801" n="0912c0801"/><anchor xml:id="beg0912c0801" n="0912c0801"/>已<anchor xml:id="end0912c0801"/>于 <lb ed="X" n="0912c09"/><lb ed="R092" n="0896b16"/>无量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c0911" cb:place="inline">然此闻而生信者。实非 <lb ed="X" n="0912c10"/><lb ed="R092" n="0896b17"/>根行浅薄之徒。当知此人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c1001" n="0912c1001"/><anchor xml:id="beg0912c1001" n="0912c1001"/>已<anchor xml:id="end0912c1001"/>曾历劫熏修。善根深 <lb ed="X" n="0912c11"/><lb ed="R092" n="0896b18"/>厚。且不仅于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>。以至四五<persName>佛</persName>处。种殖善根 <lb ed="X" n="0912c12"/><lb ed="R092" n="0897a01"/>而来曾于无量<persName>佛</persName>所。种殖善根而来矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c13"/><lb ed="R092" n="0897a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c1301">闻是章句。乃至一念生净信者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c1313" cb:place="inline">唯其善根深植。故 <lb ed="X" n="0912c14"/><lb ed="R092" n="0897a03"/>闻我说如是之章句。而即生信心焉。然是人则固 <lb ed="X" n="0912c15"/><lb ed="R092" n="0897a04"/>善根深植矣。抑知更有一念之顷。闻说是法。能生 <lb ed="X" n="0912c16"/><lb ed="R092" n="0897a05"/>真净信心者。其所殖善根。亦非浅鲜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c17"/><lb ed="R092" n="0897a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c1701">须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见。是诸众生。得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c18"/><lb ed="R092" n="0897a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c1801"><persName>佛</persName>呼须菩提而言。彼闻法生信者。<persName>佛</persName>以智慧觉照。 <lb ed="X" n="0912c19"/><lb ed="R092" n="0897a08"/>尽能知见此等众生。以善根深植之故。必能各如 <lb ed="X" n="0912c20"/><lb ed="R092" n="0897a09"/>其信心而得福德。皆无量矣。所谓信心生一念。诸 <lb ed="X" n="0912c21"/><lb ed="R092" n="0897a10"/><persName>佛</persName>尽皆知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c22"/><lb ed="R092" n="0897a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c2201">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c2204" cb:place="inline">夫闻法生信。而获福无量者。果何故哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c23"/><lb ed="R092" n="0897a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0912c2301">是诸众生。无复我相。人相。众生相。寿者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0912c2317" cb:place="inline">盖此等 <lb ed="X" n="0912c24"/><lb ed="R092" n="0897a13"/>众生。由善根深植。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2401" n="0912c2401"/><anchor xml:id="beg0912c2401" n="0912c2401"/>已<anchor xml:id="end0912c2401"/>探法要。而其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2402" n="0912c2402"/><anchor xml:id="beg0912c2402" n="0912c2402"/>已<anchor xml:id="end0912c2402"/>不复有我 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913a" n="0913a"/> <lb ed="X" n="0913a01"/><lb ed="R092" n="0897a14"/>人等四相之见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a02"/><lb ed="R092" n="0897a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0201">无法相。亦无非法相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0209" cb:place="inline">是人不唯不著我人等相。幷 <lb ed="X" n="0913a03"/><lb ed="R092" n="0897a16"/>不于正法而生取执之相。亦不以非法而生舍離 <lb ed="X" n="0913a04"/><lb ed="R092" n="0897a17"/>之相。心境如如绝无纤翳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a05"/><lb ed="R092" n="0897a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0501">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0504" cb:place="inline">夫其诸相永離者。此何故哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a06"/><lb ed="R092" n="0897b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0601">是诸众生。若心取相。则为著。我人众生寿者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0618" cb:place="inline">盖此 <lb ed="X" n="0913a07"/><lb ed="R092" n="0897b02"/>等众生。其心若于一处而生取著之相。则一著。永 <lb ed="X" n="0913a08"/><lb ed="R092" n="0897b03"/>著即为著我人等四相者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a09"/><lb ed="R092" n="0897b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a0901">若取法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a0913" cb:place="inline">言不唯馀相不应 <lb ed="X" n="0913a10"/><lb ed="R092" n="0897b05"/>取著。乃至正法。虽固由之入道。于此而若生取执。 <lb ed="X" n="0913a11"/><lb ed="R092" n="0897b06"/>则亦犹著我人等四相矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a12"/><lb ed="R092" n="0897b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a1201">何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a1217" cb:place="inline">夫所谓 <lb ed="X" n="0913a13"/><lb ed="R092" n="0897b08"/>一切離相者。果何故哉。盖取执即能害道。不唯正 <lb ed="X" n="0913a14"/><lb ed="R092" n="0897b09"/>法不宜取著即非法亦不宜生厌離。若以非法而 <lb ed="X" n="0913a15"/><lb ed="R092" n="0897b10"/>生厌離之心。则为取非法相。既有此相。即亦犹著 <lb ed="X" n="0913a16"/><lb ed="R092" n="0897b11"/>夫四相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a17"/><lb ed="R092" n="0897b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a1701">是故。不应取法。不应取非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a1712" cb:place="inline">以故学道之人。其心 <lb ed="X" n="0913a18"/><lb ed="R092" n="0897b13"/>不应以正法而生取著。尤不应以非法而生厌離。 <lb ed="X" n="0913a19"/><lb ed="R092" n="0897b14"/>二者皆为著相。故皆不应取。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a20"/><lb ed="R092" n="0897b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913a2001">以是義故。<persName>如来</persName>常说汝等比丘。知我说法。如筏喩者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913a21"/><lb ed="R092" n="0897b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913a2101">夫以不应著相之故。故我常向汝等比丘说。须知。 <lb ed="X" n="0913a22"/><lb ed="R092" n="0897b17"/>我平日。为汝等说法。不过为人解粘去缚。曾无实 <lb ed="X" n="0913a23"/><lb ed="R092" n="0897b18"/>法与人。正如以筏度人之喩。不可便认以为真法。 <lb ed="X" n="0913a24"/><lb ed="R092" n="0898a01"/>而生取执也。筏者。竹簰。所以济渡。经云。过河须用 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913b" n="0913b"/> <lb ed="X" n="0913b01"/><lb ed="R092" n="0898a02"/>筏。到岸不须船。以喩<persName>如来</persName>说法度人。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b0101" n="0913b0101"/><anchor xml:id="beg0913b0101" n="0913b0101"/>已<anchor xml:id="end0913b0101"/>得悟。法 <lb ed="X" n="0913b02"/><lb ed="R092" n="0898a03"/>亦应舍離也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913b03"/><lb ed="R092" n="0898a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b0301">法尙应捨。何况非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b0309" cb:place="inline">学者于闻法悟道之後。即正 <lb ed="X" n="0913b04"/><lb ed="R092" n="0898a05"/>法尙当捨離。方免碍道。何况本非正法。可不急捨。 <lb ed="X" n="0913b05"/><lb ed="R092" n="0898a06"/>而存计议乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0913b06"/><lb ed="R092" n="0898a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head>〇无得无说分第七</head><p xml:id="pX25p0913b0609" cb:place="inline">言<persName>如来</persName>在昔闻法证果。虽有 <lb ed="X" n="0913b07"/><lb ed="R092" n="0898a08"/>得而实无得。即今说法度人。亦有说而实无说。总 <lb ed="X" n="0913b08"/><lb ed="R092" n="0898a09"/>欲破人执相之见耳。</p> <lb ed="X" n="0913b09"/><lb ed="R092" n="0898a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b0901">须菩提。于意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b0908" cb:place="inline">此<persName>如来</persName>反复破人著。相之见故 <lb ed="X" n="0913b10"/><lb ed="R092" n="0898a11"/>复以<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1001" n="0913b1001"/><anchor xml:id="beg0913b1001" n="0913b1001"/>己<anchor xml:id="end0913b1001"/>躬下事示人。坚人深信。因呼须菩提而告 <lb ed="X" n="0913b11"/><lb ed="R092" n="0898a12"/>之曰。于汝意中以为何如耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913b12"/><lb ed="R092" n="0898a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b1201"><persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。<persName>如来</persName>有所说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913b13"/><lb ed="R092" n="0898a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b1301">此<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>自谓也。言我在昔历劫修行。得成正觉。 <lb ed="X" n="0913b14"/><lb ed="R092" n="0898a15"/>岂真有无上正<persName>等正觉</persName>之法可得耶。即今与汝等 <lb ed="X" n="0913b15"/><lb ed="R092" n="0898a16"/>随宜说法。又岂有实法可与人耶。<persName>佛</persName>致诘辞。总欲 <lb ed="X" n="0913b16"/><lb ed="R092" n="0898a17"/>破人执著。之见耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913b17"/><lb ed="R092" n="0898a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b1701">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法名阿耨多罗 <lb ed="X" n="0913b18"/><lb ed="R092" n="0898b01"/>三藐三菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b1806" cb:place="inline">解。去声。後同。</p><p xml:id="pX25p0913b1811" cb:place="inline">〇解悟也。须菩提了解 <lb ed="X" n="0913b19"/><lb ed="R092" n="0898b02"/><persName>佛</persName>旨。故言我今解悟<persName>佛</persName>语。之意。实无有一定呆法。 <lb ed="X" n="0913b20"/><lb ed="R092" n="0898b03"/>可名之为无上正<persName>等正觉</persName>而尽人皆堪修证者。盖 <lb ed="X" n="0913b21"/><lb ed="R092" n="0898b04"/>修行证果。各有时节因缘。如一方决不能疗万病 <lb ed="X" n="0913b22"/><lb ed="R092" n="0898b05"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913b23"/><lb ed="R092" n="0898b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913b2301">亦无有定法<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913b2310" cb:place="inline">夫既无定法可名。亦自无 <lb ed="X" n="0913b24"/><lb ed="R092" n="0898b07"/>定法可说。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0913c" n="0913c"/> <lb ed="X" n="0913c01"/><lb ed="R092" n="0898b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0101">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0116" cb:place="inline">夫所谓法 <lb ed="X" n="0913c02"/><lb ed="R092" n="0898b09"/>无定向者。此何故哉。盖我<persName>佛</persName>所说之法。固皆度人 <lb ed="X" n="0913c03"/><lb ed="R092" n="0898b10"/>之具。然不可心生取著。而成法缚。唯当心领神会。 <lb ed="X" n="0913c04"/><lb ed="R092" n="0898b11"/>不堪吐露向人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913c05"/><lb ed="R092" n="0898b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0501">非法非非法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0506" cb:place="inline">法无定相。故云非法。然<persName>如来</persName>说法利 <lb ed="X" n="0913c06"/><lb ed="R092" n="0898b13"/>生。普令得度。不可谓之无法故云非非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913c07"/><lb ed="R092" n="0898b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c0701">所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c0718" cb:place="inline">差音 <lb ed="X" n="0913c08"/><lb ed="R092" n="0898b15"/>雌。</p><p xml:id="pX25p0913c0802" cb:place="inline">〇自阿那含以下为贤。阿罗汉以上为圣。世间 <lb ed="X" n="0913c09"/><lb ed="R092" n="0898b16"/>为有为法。皆系识神用事。出世为无为法。因任自 <lb ed="X" n="0913c10"/><lb ed="R092" n="0898b17"/>然。无处用力。差等差也。言所以谓法无定者何哉。 <lb ed="X" n="0913c11"/><lb ed="R092" n="0898b18"/>盖一切出世贤圣。莫不皆由无为正法而证道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c1101" n="0913c1101"/><anchor xml:id="beg0913c1101" n="0913c1101"/>但<anchor xml:id="end0913c1101"/> <lb ed="X" n="0913c12"/><lb ed="R092" n="0899a01"/>其根性有浅深。故证果亦有差别耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0913c13"/><lb ed="R092" n="0899a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>〇依法出生分第八</head><p xml:id="pX25p0913c1309" cb:place="inline">谓以此经法修持。自利利人 <lb ed="X" n="0913c14"/><lb ed="R092" n="0899a03"/>即能出離群生于浊世。而径登彼岸矣。</p> <lb ed="X" n="0913c15"/><lb ed="R092" n="0899a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c1501">须菩提。于意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c1508" cb:place="inline"><persName>佛</persName>欲显持经获福之勝。故呼须 <lb ed="X" n="0913c16"/><lb ed="R092" n="0899a05"/>菩提而告之曰。于汝意中以为何如耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0913c17"/><lb ed="R092" n="0899a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0913c1701">若人满三千大千世界七宝。以用佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0913c1716" cb:place="inline">三千大千 <lb ed="X" n="0913c18"/><lb ed="R092" n="0899a07"/>世界。乃一<persName>佛</persName>教化之所。盖一个日月运行之所。为 <lb ed="X" n="0913c19"/><lb ed="R092" n="0899a08"/>一世界。如此千个世界。为一个小千世界。一千个 <lb ed="X" n="0913c20"/><lb ed="R092" n="0899a09"/>小千世界。为一个中千世界。一千个中千世界。为 <lb ed="X" n="0913c21"/><lb ed="R092" n="0899a10"/>一个大千世界。所谓三千大千者。乃擧小千中千 <lb ed="X" n="0913c22"/><lb ed="R092" n="0899a11"/>大千而言。实则一个大千世界也。七宝。谓金。银。琉 <lb ed="X" n="0913c23"/><lb ed="R092" n="0899a12"/>璃。玻璃。砗磲。赤珠。玛瑙也。言若有人佈满大千世 <lb ed="X" n="0913c24"/><lb ed="R092" n="0899a13"/>界七宝。而以之佈施邀福。则所施甚大矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914a" n="0914a"/> <lb ed="X" n="0914a01"/><lb ed="R092" n="0899a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0101">是人所得福德。寧为多不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0111" cb:place="inline">寧犹讵也。言是人佈施 <lb ed="X" n="0914a02"/><lb ed="R092" n="0899a15"/>如此之大。其所得福报。讵多否耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914a03"/><lb ed="R092" n="0899a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0301">须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0309" cb:place="inline">须菩提以此人佈施之大。则 <lb ed="X" n="0914a04"/><lb ed="R092" n="0899a17"/>其获福固应无量。故以甚多答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914a05"/><lb ed="R092" n="0899a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a0501">何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914a06"/><lb ed="R092" n="0899b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a0601">福。德性。自性福德也。盖依经修证。见自本性乃为 <lb ed="X" n="0914a07"/><lb ed="R092" n="0899b02"/>自性福德。言所谓宝施得福之多者。何哉。但因離 <lb ed="X" n="0914a08"/><lb ed="R092" n="0899b03"/>性佈施。仅得有为福德。而非见性福德。此乃<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0914a09"/><lb ed="R092" n="0899b04"/>所说福德多之意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914a10"/><lb ed="R092" n="0899b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914a1001">若复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914a1017" cb:place="inline">偈。音计。</p> <lb ed="X" n="0914a11"/><lb ed="R092" n="0899b06"/><p xml:id="pX25p0914a1101">〇持者。执持不捨之意。偈。犹诗也。<persName>佛</persName>言若更有人。 <lb ed="X" n="0914a12"/><lb ed="R092" n="0899b07"/>而不求有为福德。唯修见性工夫。能于我所说此 <lb ed="X" n="0914a13"/><lb ed="R092" n="0899b08"/>经之章句。受持读诵。虽至少而仅持四句偈等。自 <lb ed="X" n="0914a14"/><lb ed="R092" n="0899b09"/>来言四句偈者。聚讼纷纭。迄无定论。有谓指无我 <lb ed="X" n="0914a15"/><lb ed="R092" n="0899b10"/>相四句者。有谓凡所有相四句者。有谓若以色见 <lb ed="X" n="0914a16"/><lb ed="R092" n="0899b11"/>我四句者。有谓一切有为法四句者。所指虽殊。总 <lb ed="X" n="0914a17"/><lb ed="R092" n="0899b12"/>不出无相之旨。究有何异。而必欲争执彼此哉。况 <lb ed="X" n="0914a18"/><lb ed="R092" n="0899b13"/>此经正破执相。乃于四句偈而反欲指以实之。是 <lb ed="X" n="0914a19"/><lb ed="R092" n="0899b14"/>破相而仍著相也。恶乎可。或又谓<persName>佛</persName>秘而不言者。 <lb ed="X" n="0914a20"/><lb ed="R092" n="0899b15"/>是大不然。试思<persName>佛</persName>说三藏十二部。多方指示。乃于 <lb ed="X" n="0914a21"/><lb ed="R092" n="0899b16"/>四句偈而独秘之。有是理哉。按经中凡言四句偈 <lb ed="X" n="0914a22"/><lb ed="R092" n="0899b17"/>者。上则有乃至字。下则有等字。细玩语意。所谓乃 <lb ed="X" n="0914a23"/><lb ed="R092" n="0899b18"/>至等者。盖少之之辞。言虽少而乃至四句偈耳。此 <lb ed="X" n="0914a24"/><lb ed="R092" n="0900a01"/>特泛言之也。顾欲磪指以实之。不与无相之经旨。 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914b" n="0914b"/> <lb ed="X" n="0914b01"/><lb ed="R092" n="0900a02"/>相拂戾哉。不可以不辩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914b02"/><lb ed="R092" n="0900a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b0201">为他人说。其福勝彼。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b0209" cb:place="inline">言若人既自持经获益。又能 <lb ed="X" n="0914b03"/><lb ed="R092" n="0900a04"/>推<anchor xml:id="nkr_note_add_0914b0301" n="0914b0301"/><anchor xml:id="beg0914b0301" n="0914b0301"/>己<anchor xml:id="end0914b0301"/>及人。为人讲说。而化导之。则修证功深。自他 <lb ed="X" n="0914b04"/><lb ed="R092" n="0900a05"/>俱利。视彼宝施之福德。固不侔矣。盖宝施获福固 <lb ed="X" n="0914b05"/><lb ed="R092" n="0900a06"/>为多。然徒增顽福。难出轮迴。譬如无量家资。而坐 <lb ed="X" n="0914b06"/><lb ed="R092" n="0900a07"/>享消耗。财虽多。终有。竭也持诵经文虽甚少。然半 <lb ed="X" n="0914b07"/><lb ed="R092" n="0900a08"/>偈明心。顿超尘劫。譬如为山垒土。而日渐增高。力 <lb ed="X" n="0914b08"/><lb ed="R092" n="0900a09"/>虽微。终有成也。两两相形。其为优劣。不待智者而 <lb ed="X" n="0914b09"/><lb ed="R092" n="0900a10"/>明矣<persName>佛</persName>慈明诲。可不信行。哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914b10"/><lb ed="R092" n="0900a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b1001">何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0914b11"/><lb ed="R092" n="0900a12"/>菩提法。皆从此经出。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b1109" cb:place="inline">言持经获福之所以殊勝者。 <lb ed="X" n="0914b12"/><lb ed="R092" n="0900a13"/>果何故哉须菩提知否。自来一切修成诸<persName>佛</persName>。及诸 <lb ed="X" n="0914b13"/><lb ed="R092" n="0900a14"/><persName>佛</persName>所修无上正觉之法。无不皆从此经中流出。故 <lb ed="X" n="0914b14"/><lb ed="R092" n="0900a15"/>称般若为<persName>佛</persName>母焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914b15"/><lb ed="R092" n="0900a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b1501">须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b1513" cb:place="inline"><persName>佛</persName>恐闻此经法殊 <lb ed="X" n="0914b16"/><lb ed="R092" n="0900a17"/>勝。又生法执。故呼须菩提而告之曰。所谓无上正 <lb ed="X" n="0914b17"/><lb ed="R092" n="0900a18"/>觉之<persName>佛</persName>法者。乃睹色闻声。各有悟入之由。幷非有 <lb ed="X" n="0914b18"/><lb ed="R092" n="0900b01"/>一定死法。可名之为<persName>佛</persName>法也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0914b19"/><lb ed="R092" n="0900b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head>〇一相无相分第九</head><p xml:id="pX25p0914b1909" cb:place="inline">一相者。诸法实相也。言诸法 <lb ed="X" n="0914b20"/><lb ed="R092" n="0900b03"/>虽云有实相。而究无定相。是不宜取执也明矣。</p> <lb ed="X" n="0914b21"/><lb ed="R092" n="0900b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914b2101">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0914b22"/><lb ed="R092" n="0900b05"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914b2202" cb:place="inline">洹。音浣下同。</p><p xml:id="pX25p0914b2207" cb:place="inline">〇须陀洹。华言预流。谓此人见惑 <lb ed="X" n="0914b23"/><lb ed="R092" n="0900b06"/>已断。得预圣人之流也。见惑谓见事物而心生计 <lb ed="X" n="0914b24"/><lb ed="R092" n="0900b07"/>议也。<persName>佛</persName>欲示人離相证道之旨。故呼须菩提而问 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0914c" n="0914c"/> <lb ed="X" n="0914c01"/><lb ed="R092" n="0900b08"/>之曰。于汝意中以为何如耶。声闻乘有四果。初果 <lb ed="X" n="0914c02"/><lb ed="R092" n="0900b09"/>名须陀洹。证是果者。其心以为我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c0201" n="0914c0201"/><anchor xml:id="beg0914c0201" n="0914c0201"/>已<anchor xml:id="end0914c0201"/>得须陀洹 <lb ed="X" n="0914c03"/><lb ed="R092" n="0900b10"/>果否。声闻属二乘。谓闻说法音声而证果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c04"/><lb ed="R092" n="0900b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c0401">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c0409" cb:place="inline">须菩提乃此中过来之人。故 <lb ed="X" n="0914c05"/><lb ed="R092" n="0900b12"/>闻<persName>佛</persName>问。而知证是果者。其心必不存一得果之心。 <lb ed="X" n="0914c06"/><lb ed="R092" n="0900b13"/>故以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c07"/><lb ed="R092" n="0900b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c0701">何以故。须陀洹名为入流而无所入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c0715" cb:place="inline">须陀洹所以 <lb ed="X" n="0914c08"/><lb ed="R092" n="0900b15"/>不存得果之心者。何故哉。盖须陀洹但有。入流之 <lb ed="X" n="0914c09"/><lb ed="R092" n="0900b16"/>名。而无入流之相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c10"/><lb ed="R092" n="0900b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1001">不入色声香味触法。是名须陀洹。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1014" cb:place="inline">须陀洹既不为 <lb ed="X" n="0914c11"/><lb ed="R092" n="0900b18"/>得果著相。即于六尘境界。都无染著所以名为须 <lb ed="X" n="0914c12"/><lb ed="R092" n="0901a01"/>陀洹也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c13"/><lb ed="R092" n="0901a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1301">须菩提。于意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果 <lb ed="X" n="0914c14"/><lb ed="R092" n="0901a03"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1402" cb:place="inline">此<persName>佛</persName>历擧四果。而征问之也。斯陀含。华言一来。 <lb ed="X" n="0914c15"/><lb ed="R092" n="0901a04"/>此人于欲界九品思惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c1501" n="0914c1501"/><anchor xml:id="beg0914c1501" n="0914c1501"/>已<anchor xml:id="end0914c1501"/>断六品。更须欲界一度 <lb ed="X" n="0914c16"/><lb ed="R092" n="0901a05"/>受生。故云一来也。思惑。谓触念生心也。<persName>佛</persName>呼须菩 <lb ed="X" n="0914c17"/><lb ed="R092" n="0901a06"/>提而再诘之曰。声闻乘二果名斯陀含。证此果者。 <lb ed="X" n="0914c18"/><lb ed="R092" n="0901a07"/>其心以为我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0914c1801" n="0914c1801"/><anchor xml:id="beg0914c1801" n="0914c1801"/>已<anchor xml:id="end0914c1801"/>得斯陀含果否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c19"/><lb ed="R092" n="0901a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c1901">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c1909" cb:place="inline">须菩提以初果之人。且不作 <lb ed="X" n="0914c20"/><lb ed="R092" n="0901a09"/>得果之念。况等而上之哉。故亦以不也。答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c21"/><lb ed="R092" n="0901a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0914c2101">何以故。斯陀含名一往来而实无往来。是名斯陀含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0914c22"/><lb ed="R092" n="0901a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0914c2201">言斯陀含所以不存得果之念者何哉。盖斯陀含 <lb ed="X" n="0914c23"/><lb ed="R092" n="0901a12"/>虽有往来之名。而心无往来之相。是以名为斯陀 <lb ed="X" n="0914c24"/><lb ed="R092" n="0901a13"/>含也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915a" n="0915a"/> <lb ed="X" n="0915a01"/><lb ed="R092" n="0901a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0101">须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果 <lb ed="X" n="0915a02"/><lb ed="R092" n="0901a15"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0202" cb:place="inline">那。音罗。下同。</p><p xml:id="pX25p0915a0207" cb:place="inline">〇阿那含。华言不来。此人于欲界 <lb ed="X" n="0915a03"/><lb ed="R092" n="0901a16"/>九品思惑断尽。不来欲界受生。故云不来也。<persName>佛</persName>又 <lb ed="X" n="0915a04"/><lb ed="R092" n="0901a17"/>呼须菩提而诘之曰。声闻乘三果名阿那含。证是 <lb ed="X" n="0915a05"/><lb ed="R092" n="0901a18"/>果者。其心以为我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0501" n="0915a0501"/><anchor xml:id="beg0915a0501" n="0915a0501"/>已<anchor xml:id="end0915a0501"/>得阿那含果否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a06"/><lb ed="R092" n="0901b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0601">须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0609" cb:place="inline">须菩提以阿那含亦不存得 <lb ed="X" n="0915a07"/><lb ed="R092" n="0901b02"/>果之念。故仍以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a08"/><lb ed="R092" n="0901b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a0801">何以故。阿那含名为不来而实无不来。是名阿那含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a09"/><lb ed="R092" n="0901b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a0901">言阿那含所以不存得果之念者何哉。盖其名虽 <lb ed="X" n="0915a10"/><lb ed="R092" n="0901b05"/>谓为不来。而心且无不来之相。是以名为阿那含 <lb ed="X" n="0915a11"/><lb ed="R092" n="0901b06"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a12"/><lb ed="R092" n="0901b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a1201">须菩提。于意云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道 <lb ed="X" n="0915a13"/><lb ed="R092" n="0901b08"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a1302" cb:place="inline">阿罗汉。华言无学。此人于三界烦恼。悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a1301" n="0915a1301"/><anchor xml:id="beg0915a1301" n="0915a1301"/>已<anchor xml:id="end0915a1301"/>断尽。 <lb ed="X" n="0915a14"/><lb ed="R092" n="0901b09"/>究竟真理。无法可学。故云无学。又阿罗汉将入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0915a15"/><lb ed="R092" n="0901b10"/>乘。故不言果而言道也。<persName>佛</persName>又呼须菩提而诘之曰。 <lb ed="X" n="0915a16"/><lb ed="R092" n="0901b11"/>声闻乘四果名阿罗汉。证是果者。其亦以为我今 <lb ed="X" n="0915a17"/><lb ed="R092" n="0901b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0915a1701" n="0915a1701"/><anchor xml:id="beg0915a1701" n="0915a1701"/>已<anchor xml:id="end0915a1701"/>得阿罗汉道否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a18"/><lb ed="R092" n="0901b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a1801">须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a1809" cb:place="inline">须菩提以阿罗汉烦恼断尽。 <lb ed="X" n="0915a19"/><lb ed="R092" n="0901b14"/>岂更存得道之念。故仍以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a20"/><lb ed="R092" n="0901b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a2001">何以故。实无有法名阿罗汉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a2012" cb:place="inline">言阿罗汉所以不存 <lb ed="X" n="0915a21"/><lb ed="R092" n="0901b16"/>得道之念者何哉。盖阿罗汉固得无相之法。然实 <lb ed="X" n="0915a22"/><lb ed="R092" n="0901b17"/>无得法之心。而名之为阿罗汉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915a23"/><lb ed="R092" n="0901b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915a2301"><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0915a24"/><lb ed="R092" n="0902a01"/>众生寿者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915a2405" cb:place="inline">须菩提白<persName>佛</persName>而言。若阿罗汉心作是念。 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915b" n="0915b"/> <lb ed="X" n="0915b01"/><lb ed="R092" n="0902a02"/>谓我<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0101" n="0915b0101"/><anchor xml:id="beg0915b0101" n="0915b0101"/>已<anchor xml:id="end0915b0101"/>得阿罗汉正道。则其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0102" n="0915b0102"/><anchor xml:id="beg0915b0102" n="0915b0102"/>已<anchor xml:id="end0915b0102"/>著相。既著得道 <lb ed="X" n="0915b02"/><lb ed="R092" n="0902a03"/>之相。即亦犹著我人等四相也。又何云阿罗汉哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915b03"/><lb ed="R092" n="0902a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b0301"><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧。人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0915b04"/><lb ed="R092" n="0902a05"/>欲阿罗汉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b0405" cb:place="inline">三昧。华言正受犹云妙理也。须菩提复 <lb ed="X" n="0915b05"/><lb ed="R092" n="0902a06"/>以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0501" n="0915b0501"/><anchor xml:id="beg0915b0501" n="0915b0501"/>己<anchor xml:id="end0915b0501"/>所得。印证于<persName>佛</persName>。故称<persName>世尊</persName>而言。<persName>佛</persName>见我与 <lb ed="X" n="0915b06"/><lb ed="R092" n="0902a07"/>物无诤。而称我为<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0601" n="0915b0601"/><anchor xml:id="beg0915b0601" n="0915b0601"/>已<anchor xml:id="end0915b0601"/>得无诤三昧。于人中最为第 <lb ed="X" n="0915b07"/><lb ed="R092" n="0902a08"/>一可贵。是第一等能脱離五欲之阿罗汉也。盖非 <lb ed="X" n="0915b08"/><lb ed="R092" n="0902a09"/>離欲无诤。亦不能进道矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915b09"/><lb ed="R092" n="0902a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b0901">我不作是念。我是離欲阿罗汉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b0913" cb:place="inline">然<persName>佛</persName>虽称我为離 <lb ed="X" n="0915b10"/><lb ed="R092" n="0902a11"/>欲阿罗汉。我实未尝作是念。而云我是離欲阿罗 <lb ed="X" n="0915b11"/><lb ed="R092" n="0902a12"/>汉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915b12"/><lb ed="R092" n="0902a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b1201"><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩 <lb ed="X" n="0915b13"/><lb ed="R092" n="0902a14"/>提是乐阿兰那行者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b1309" cb:place="inline">行。音恨。</p><p xml:id="pX25p0915b1312" cb:place="inline">〇阿兰那。华言无诤。 <lb ed="X" n="0915b14"/><lb ed="R092" n="0902a15"/>须菩提复称<persName>世尊</persName>而言。我若曾作此念。而云我得 <lb ed="X" n="0915b15"/><lb ed="R092" n="0902a16"/>阿罗汉道者。<persName>世尊</persName>便不说须菩提。是喜好无诤之 <lb ed="X" n="0915b16"/><lb ed="R092" n="0902a17"/>行者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915b17"/><lb ed="R092" n="0902a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915b1701">以须菩提实无所行。而名须菩提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915b18"/><lb ed="R092" n="0902b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915b1801">无所行之行。如字。</p><p xml:id="pX25p0915b1808" cb:place="inline">〇无所行。行所无事也。言<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0915b19"/><lb ed="R092" n="0902b02"/>以称须菩提得无诤三昧者。以须菩提虽有修证。 <lb ed="X" n="0915b20"/><lb ed="R092" n="0902b03"/>实亦行所无事耳。故<persName>佛</persName>说我是喜好无诤之行者。 <lb ed="X" n="0915b21"/><lb ed="R092" n="0902b04"/>然我实无喜好之心存于中也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0915b22"/><lb ed="R092" n="0902b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head>〇莊严净土分第十</head><p xml:id="pX25p0915b2209" cb:place="inline">法以无得为得。心以无住为 <lb ed="X" n="0915b23"/><lb ed="R092" n="0902b06"/>住。淸净自然。幷不著相执有。此为莊严自心净土。 <lb ed="X" n="0915b24"/><lb ed="R092" n="0902b07"/>非若设像。供养之为莊严也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0915c" n="0915c"/> <lb ed="X" n="0915c01"/><lb ed="R092" n="0902b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0101"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0110" cb:place="inline"><persName>佛</persName>欲以<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c0101" n="0915c0101"/><anchor xml:id="beg0915c0101" n="0915c0101"/>己<anchor xml:id="end0915c0101"/>之往事示人。使 <lb ed="X" n="0915c02"/><lb ed="R092" n="0902b09"/>之坚信。故告须菩提曰。于汝意中以为何如耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c03"/><lb ed="R092" n="0902b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0301"><persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有所得不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0315" cb:place="inline">此<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>自 <lb ed="X" n="0915c04"/><lb ed="R092" n="0902b11"/>谓也。燃灯<persName>佛</persName>释迦之师也。言如我昔日在本师处。 <lb ed="X" n="0915c05"/><lb ed="R092" n="0902b12"/>闻法顿证。其时本师果有秘法授我。而真有所得 <lb ed="X" n="0915c06"/><lb ed="R092" n="0902b13"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c07"/><lb ed="R092" n="0902b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c0701">不也<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c0705" cb:place="inline">须菩提以<persName>佛</persName><persName>佛</persName>相传。虽有得法之名。然 <lb ed="X" n="0915c08"/><lb ed="R092" n="0902b15"/>皆自修自度。非有秘法与人。不假修为。便堪证果。 <lb ed="X" n="0915c09"/><lb ed="R092" n="0902b16"/>故即以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c10"/><lb ed="R092" n="0902b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1001"><persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1014" cb:place="inline">言<persName>佛</persName>昔在本师 <lb ed="X" n="0915c11"/><lb ed="R092" n="0902b18"/>处。虽云得法。其实得无所得耳。</p><p xml:id="pX25p0915c1113" cb:place="inline">〇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c12"/><lb ed="R092" n="0903a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1201">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1215" cb:place="inline">土。读作杜。盖 <lb ed="X" n="0915c13"/><lb ed="R092" n="0903a02"/>东西异音耳<persName>佛</persName>又恐人不求见性。专以造寺塑像 <lb ed="X" n="0915c14"/><lb ed="R092" n="0903a03"/>种种装饰而为莊严。故呼须菩提而诘之曰。汝意 <lb ed="X" n="0915c15"/><lb ed="R092" n="0903a04"/>以为何如耶。诸菩萨曾以外相莊严。而为莊严<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0915c16"/><lb ed="R092" n="0903a05"/>土否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c17"/><lb ed="R092" n="0903a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1701">不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1705" cb:place="inline">须菩提以诸菩萨。决不以外相莊严而 <lb ed="X" n="0915c18"/><lb ed="R092" n="0903a07"/>为莊严自心<persName>佛</persName>土。故以不也答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c19"/><lb ed="R092" n="0903a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c1901">何云故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c1917" cb:place="inline">夫我所 <lb ed="X" n="0915c20"/><lb ed="R092" n="0903a09"/>谓菩萨不事外相莊严者。何故哉盖莊严<persName>佛</persName>土者。 <lb ed="X" n="0915c21"/><lb ed="R092" n="0903a10"/>非有莊严之迹。乃各自净其心。是则名之为莊严 <lb ed="X" n="0915c22"/><lb ed="R092" n="0903a11"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0915c23"/><lb ed="R092" n="0903a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0915c2301">是故。须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是生淸净心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0915c2319" cb:place="inline"><persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0915c24"/><lb ed="R092" n="0903a13"/>以须菩提所言莊严之意。深契其旨。故即是之而 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916a" n="0916a"/> <lb ed="X" n="0916a01"/><lb ed="R092" n="0903a14"/>又呼之曰。须知诸菩萨及大菩萨等。应以所云如 <lb ed="X" n="0916a02"/><lb ed="R092" n="0903a15"/>是之法而生其淸净之心。淸净心者。谓心不起丝 <lb ed="X" n="0916a03"/><lb ed="R092" n="0903a16"/>毫杂念也。生字尤为要妙。<persName>佛</persName>恐学人但求心净。一 <lb ed="X" n="0916a04"/><lb ed="R092" n="0903a17"/>向沉空守寂。宛如槁木死<g ref="#CB01926">灰</g>。则又落偏枯。而非中 <lb ed="X" n="0916a05"/><lb ed="R092" n="0903a18"/>道。故特云生淸净心。便觉活鱍鱍地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916a06"/><lb ed="R092" n="0903b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a0601">不应住色生心。不应住声香味触法生心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a0617" cb:place="inline">言菩萨 <lb ed="X" n="0916a07"/><lb ed="R092" n="0903b02"/>之心。既不宜落空。亦不宜附物。虽曰生心。不当于 <lb ed="X" n="0916a08"/><lb ed="R092" n="0903b03"/>六尘上有所粘著也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916a09"/><lb ed="R092" n="0903b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a0901">应无所住而生其心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a0909" cb:place="inline">盖不唯不应于尘境上生心。 <lb ed="X" n="0916a10"/><lb ed="R092" n="0903b05"/>即一切境缘。均不应有所粘著。此为无住生心之 <lb ed="X" n="0916a11"/><lb ed="R092" n="0903b06"/>妙法耳。我<persName>佛</persName>教人。如此入细。千古传心妙诀。无逾 <lb ed="X" n="0916a12"/><lb ed="R092" n="0903b07"/>于此。可谓要言不烦。宜乎六祖一闻此语。便尔悟 <lb ed="X" n="0916a13"/><lb ed="R092" n="0903b08"/>入。吾辈可弗勉诸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916a14"/><lb ed="R092" n="0903b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a1401">须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <lb ed="X" n="0916a15"/><lb ed="R092" n="0903b10"/>大不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a1503" cb:place="inline"><name role="" type="person">须弥山</name>高出天外。间隔四天下。其大无比。故 <lb ed="X" n="0916a16"/><lb ed="R092" n="0903b11"/>称山王。<persName>佛</persName>欲人自见法身之大。故设辞以问须菩 <lb ed="X" n="0916a17"/><lb ed="R092" n="0903b12"/>提曰。假如有人。其色身如<name role="" type="person">须弥山</name>王之大。汝意以 <lb ed="X" n="0916a18"/><lb ed="R092" n="0903b13"/>为何如。是人之身。亦曾为大否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916a19"/><lb ed="R092" n="0903b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916a1901">须菩提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916a20"/><lb ed="R092" n="0903b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916a2001">须菩提知<persName>佛</persName>问意。而言若以色身而论。则如须弥 <lb ed="X" n="0916a21"/><lb ed="R092" n="0903b16"/>之身。可云甚大矣。然所谓大者。何故哉是特以色 <lb ed="X" n="0916a22"/><lb ed="R092" n="0903b17"/>身言之耳。若<persName>佛</persName>所谓法身者。廣大如虚空。非有相。 <lb ed="X" n="0916a23"/><lb ed="R092" n="0903b18"/>非无相。非色身之身。故云非身。是则可名为大身 <lb ed="X" n="0916a24"/><lb ed="R092" n="0904a01"/>耳。岂区区色身之比哉。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916b" n="0916b"/> <lb ed="X" n="0916b01"/><lb ed="R092" n="0904a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head>〇无为福勝分第十一</head><p xml:id="pX25p0916b0110" cb:place="inline">谓以七宝行施。固虽甚多。 <lb ed="X" n="0916b02"/><lb ed="R092" n="0904a03"/>但享世间顽福。其福有量。若持经化导。终至成道。 <lb ed="X" n="0916b03"/><lb ed="R092" n="0904a04"/>永享无为真福。其福转勝也。</p> <lb ed="X" n="0916b04"/><lb ed="R092" n="0904a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b0401">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0916b05"/><lb ed="R092" n="0904a06"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b0511" cb:place="inline"><persName>佛</persName>又申言持说。之获福。 <lb ed="X" n="0916b06"/><lb ed="R092" n="0904a07"/>勝于宝施。故呼须菩提而诘之曰。假如以恒河中 <lb ed="X" n="0916b07"/><lb ed="R092" n="0904a08"/>所有之沙数。一沙复作一恒河。汝意以为此沙数 <lb ed="X" n="0916b08"/><lb ed="R092" n="0904a09"/>恒河之沙曾为多否。此极言其无量也。恒河。西域 <lb ed="X" n="0916b09"/><lb ed="R092" n="0904a10"/>河名。周四十里。其沙甚细。<persName>佛</persName>每于此说法。故欲言 <lb ed="X" n="0916b10"/><lb ed="R092" n="0904a11"/>多。辄取河沙以为喩。寧犹曾也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916b11"/><lb ed="R092" n="0904a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1101">须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1109" cb:place="inline">须菩提以恒沙之多。何可数 <lb ed="X" n="0916b12"/><lb ed="R092" n="0904a13"/>计。故以甚多答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916b13"/><lb ed="R092" n="0904a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1301">但诸恒河。尙多无数。何况其沙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1313" cb:place="inline">言但计一河沙数 <lb ed="X" n="0916b14"/><lb ed="R092" n="0904a15"/>之恒河。其多且<anchor xml:id="nkr_note_add_0916b1401" n="0916b1401"/><anchor xml:id="beg0916b1401" n="0916b1401"/>已<anchor xml:id="end0916b1401"/>无数。何况众河之沙而能计其 <lb ed="X" n="0916b15"/><lb ed="R092" n="0904a16"/>数哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916b16"/><lb ed="R092" n="0904a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916b1601">须菩提。我今实言告汝。若有善男子善女人。以七宝 <lb ed="X" n="0916b17"/><lb ed="R092" n="0904a18"/>满尔所恒河沙数三千大千世界。以用佈施。得福多 <lb ed="X" n="0916b18"/><lb ed="R092" n="0904b01"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916b1802" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以须菩提。言众恒河沙之多。不可数计。故呼 <lb ed="X" n="0916b19"/><lb ed="R092" n="0904b02"/>之曰。我今以真实之言告汝。设有善信男女于此。 <lb ed="X" n="0916b20"/><lb ed="R092" n="0904b03"/>以七宝佈满尔顷所谓众河沙数之大千世界。以 <lb ed="X" n="0916b21"/><lb ed="R092" n="0904b04"/>为佈施其所得福。曾为多否。第八分中曾言大千 <lb ed="X" n="0916b22"/><lb ed="R092" n="0904b05"/>世界宝施。不及持说之福。今复言众河沙数之大 <lb ed="X" n="0916b23"/><lb ed="R092" n="0904b06"/>千世界宝施。则其多尤难计量。而获福亦更无穷 <lb ed="X" n="0916b24"/><lb ed="R092" n="0904b07"/>矣。<persName>佛</persName>屡设喩。极显持说之勝耳。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0916c" n="0916c"/> <lb ed="X" n="0916c01"/><lb ed="R092" n="0904b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c0101">须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c0109" cb:place="inline">须菩提以设有如许宝施。获 <lb ed="X" n="0916c02"/><lb ed="R092" n="0904b09"/>福岂有限量。故以甚多答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916c03"/><lb ed="R092" n="0904b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c0301"><persName>佛</persName>告须菩提。若善男子善女人。于此经中。乃至授持 <lb ed="X" n="0916c04"/><lb ed="R092" n="0904b11"/>四句偈等。为他人说而此福德。勝前福德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c0417" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以宝 <lb ed="X" n="0916c05"/><lb ed="R092" n="0904b12"/>施获福。终不及持说之勝。故告须菩提曰。若有善 <lb ed="X" n="0916c06"/><lb ed="R092" n="0904b13"/>信男女。受持此经中章句。乃至仅持四句偈等。且 <lb ed="X" n="0916c07"/><lb ed="R092" n="0904b14"/>与人解说。使之信受。此人所得福德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0916c0701" n="0916c0701"/><anchor xml:id="beg0916c0701" n="0916c0701"/>已<anchor xml:id="end0916c0701"/>超勝于前 <lb ed="X" n="0916c08"/><lb ed="R092" n="0904b15"/>宝施之福德矣。夫持说之殊勝若此。人胡不勉而 <lb ed="X" n="0916c09"/><lb ed="R092" n="0904b16"/>行之。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0916c10"/><lb ed="R092" n="0904b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head>〇尊重正教分第十二</head><p xml:id="pX25p0916c1010" cb:place="inline">言持说此经之处。自天人 <lb ed="X" n="0916c11"/><lb ed="R092" n="0904b18"/>以迄修罗。幷皆诃护。是彼等亦知尊重正教也。</p> <lb ed="X" n="0916c12"/><lb ed="R092" n="0905a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c1201">复次。须菩提。随说是经乃至四句偈等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c1216" cb:place="inline">此承上章。 <lb ed="X" n="0916c13"/><lb ed="R092" n="0905a02"/>申言持说之勝。不唯获福无量。故复呼须菩提曰。 <lb ed="X" n="0916c14"/><lb ed="R092" n="0905a03"/>若人随意解说此经之章句。或少而至四句偈者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916c15"/><lb ed="R092" n="0905a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c1501">当知此处。一切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养如<persName>佛</persName>塔 <lb ed="X" n="0916c16"/><lb ed="R092" n="0905a05"/>庙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c1602" cb:place="inline">供养幷去声。</p><p xml:id="pX25p0916c1607" cb:place="inline">〇阿修罗有四种。一属天趣。能与 <lb ed="X" n="0916c17"/><lb ed="R092" n="0905a06"/>帝释争衡。一属人趣。一属鬼趣一属畜牲趣藏<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0916c18"/><lb ed="R092" n="0905a07"/>舍利之处为塔。奉<persName>佛</persName>形像之处为庙。言持说此经 <lb ed="X" n="0916c19"/><lb ed="R092" n="0905a08"/>之人之处所有诸世间中。若天。若人。若修罗等。皆 <lb ed="X" n="0916c20"/><lb ed="R092" n="0905a09"/>当恭敬供养。如奉<persName>佛</persName>之塔庙焉。盖彼等之所供养 <lb ed="X" n="0916c21"/><lb ed="R092" n="0905a10"/>者。以此无上稀有之法。难见难逢。故猝遇之。而生 <lb ed="X" n="0916c22"/><lb ed="R092" n="0905a11"/>钦敬也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0916c23"/><lb ed="R092" n="0905a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0916c2301">何况有人。尽能受持读诵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0916c2311" cb:place="inline">对文曰读背文曰诵。夫 <lb ed="X" n="0916c24"/><lb ed="R092" n="0905a13"/>随说经中章句者。天人且如许尊重。况复有人而 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917a" n="0917a"/> <lb ed="X" n="0917a01"/><lb ed="R092" n="0905a14"/>能持诵全经。其为崇奉。又当何如耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917a02"/><lb ed="R092" n="0905a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a0201">须菩提。当知是人。成就最上第一稀有之法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a0218" cb:place="inline">是人 <lb ed="X" n="0917a03"/><lb ed="R092" n="0905a16"/>既能持诵全经。必能研求厥旨。自可由之入道。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0917a04"/><lb ed="R092" n="0905a17"/>故呼须菩提曰。汝当知此持经之人。以信受此经 <lb ed="X" n="0917a05"/><lb ed="R092" n="0905a18"/>之故。必能成就夫最尊最上。第一等。世间所少有 <lb ed="X" n="0917a06"/><lb ed="R092" n="0905b01"/>之妙法。而功不唐捐焉。顾不伟哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917a07"/><lb ed="R092" n="0905b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a0701">若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a0718" cb:place="inline">言若 <lb ed="X" n="0917a08"/><lb ed="R092" n="0905b03"/>此经所在之处。虽无<persName>佛</persName>而即为有<persName>佛</persName>。若持诵此经 <lb ed="X" n="0917a09"/><lb ed="R092" n="0905b04"/>之人即为所应尊重之大弟子焉。其为尊重何如 <lb ed="X" n="0917a10"/><lb ed="R092" n="0905b05"/>耶。则此经之殊勝诚非浅鲜。见闻之者可不敬信 <lb ed="X" n="0917a11"/><lb ed="R092" n="0905b06"/>受持。以期证悟哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0917a12"/><lb ed="R092" n="0905b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>〇如法受持分第十三</head><p xml:id="pX25p0917a1210" cb:place="inline">言此经之殊勝。既得闻之。 <lb ed="X" n="0917a13"/><lb ed="R092" n="0905b08"/>自当敬信受持。然受持而不知如是生心之法。不 <lb ed="X" n="0917a14"/><lb ed="R092" n="0905b09"/>免入于歧途。故云如法受持也。</p> <lb ed="X" n="0917a15"/><lb ed="R092" n="0905b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a1501">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0917a16"/><lb ed="R092" n="0905b11"/>持。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a1602" cb:place="inline">是时须菩提闻<persName>佛</persName>说此经之勝妙。因不禁欣喜 <lb ed="X" n="0917a17"/><lb ed="R092" n="0905b12"/>而白<persName>佛</persName>云。<persName>世尊</persName>。当以何名名此经。我等得闻此经。 <lb ed="X" n="0917a18"/><lb ed="R092" n="0905b13"/>自当信受奉持。而奉持之法。未审云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917a19"/><lb ed="R092" n="0905b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917a1901"><persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名字。 <lb ed="X" n="0917a20"/><lb ed="R092" n="0905b15"/>汝当奉持。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917a2005" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以须菩提请问经名。及受持之法得 <lb ed="X" n="0917a21"/><lb ed="R092" n="0905b16"/>其要领。故告之曰。是经名之为金刚般若波罗蜜。 <lb ed="X" n="0917a22"/><lb ed="R092" n="0905b17"/>以喩若具坚刚之志以修行。则智慧自生。乘此智 <lb ed="X" n="0917a23"/><lb ed="R092" n="0905b18"/>慧。直达涅槃彼岸。所以命此名者。欲令汝等顾名 <lb ed="X" n="0917a24"/><lb ed="R092" n="0906a01"/>思義当秉此義而奉持。之则庶乎幾矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917b" n="0917b"/> <lb ed="X" n="0917b01"/><lb ed="R092" n="0906a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b0101">所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗 <lb ed="X" n="0917b02"/><lb ed="R092" n="0906a03"/>蜜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b0202" cb:place="inline"><persName>佛</persName>所说经。处处不落实迹。是其心法要妙。如上 <lb ed="X" n="0917b03"/><lb ed="R092" n="0906a04"/>说奉持之法。又恐人著相生执便非中道了義故 <lb ed="X" n="0917b04"/><lb ed="R092" n="0906a05"/>急折之曰。我之所以教汝等奉持之法者何哉。须 <lb ed="X" n="0917b05"/><lb ed="R092" n="0906a06"/>菩提当知。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜之旨。但得心知即是。 <lb ed="X" n="0917b06"/><lb ed="R092" n="0906a07"/>幷非教人常著一般若波罗蜜之见于胸中也。此 <lb ed="X" n="0917b07"/><lb ed="R092" n="0906a08"/>意最宜辨明。所谓毫厘有差天地悬隔也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917b08"/><lb ed="R092" n="0906a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b0801">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b0815" cb:place="inline"><persName>佛</persName>欲廣離。相 <lb ed="X" n="0917b09"/><lb ed="R092" n="0906a10"/>之意。故呼须菩提而诘之曰。于汝意中以为何如 <lb ed="X" n="0917b10"/><lb ed="R092" n="0906a11"/>耶。<persName>如来</persName>常为汝等说法。果有实法与人否。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917b11"/><lb ed="R092" n="0906a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b1101">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b1114" cb:place="inline">须菩提闻<persName>佛</persName>问 <lb ed="X" n="0917b12"/><lb ed="R092" n="0906a13"/>辞。审知说法者。无法可说之義。故即白<persName>佛</persName>云。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0917b13"/><lb ed="R092" n="0906a14"/><persName>如来</persName>虽云说法。其实说无所说耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917b14"/><lb ed="R092" n="0906a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b1401">须菩提。于意云何。三千大千世界。所有微尘。是为多 <lb ed="X" n="0917b15"/><lb ed="R092" n="0906a16"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b1502" cb:place="inline">此<persName>如来</persName>欲人知尘界色身。均皆幻妄不实。虽复 <lb ed="X" n="0917b16"/><lb ed="R092" n="0906a17"/>美大与真性中总无关涉。故呼须菩提而诘之曰。 <lb ed="X" n="0917b17"/><lb ed="R092" n="0906a18"/>于汝意中以为何如耶。若大千世界中所有微尘。 <lb ed="X" n="0917b18"/><lb ed="R092" n="0906b01"/>其数曾为多否。夫世界微尘。岂有限量。<persName>佛</persName>盖取以 <lb ed="X" n="0917b19"/><lb ed="R092" n="0906b02"/>喩人妄念之多也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917b20"/><lb ed="R092" n="0906b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b2001">须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b2009" cb:place="inline">须菩提以大千世界微尘多 <lb ed="X" n="0917b21"/><lb ed="R092" n="0906b04"/>不可量。故以甚多答之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917b22"/><lb ed="R092" n="0906b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917b2201">须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微尘。是名微尘。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917b2217" cb:place="inline">须菩提 <lb ed="X" n="0917b23"/><lb ed="R092" n="0906b06"/>既答<persName>佛</persName>微尘甚多之语。<persName>佛</persName>又呼其名曰。是诸微尘。 <lb ed="X" n="0917b24"/><lb ed="R092" n="0906b07"/><persName>佛</persName>皆不著微尘之相。尘本与我无涉。故说为非微 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0917c" n="0917c"/> <lb ed="X" n="0917c01"/><lb ed="R092" n="0906b08"/>尘。然尘相宛然。是亦名之为微尘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0917c0101" n="0917c0101"/><anchor xml:id="beg0917c0101" n="0917c0101"/>已<anchor xml:id="end0917c0101"/>。盖喩妄。念 <lb ed="X" n="0917c02"/><lb ed="R092" n="0906b09"/>虽多。若不起心随之。则妄念亦不能为碍矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917c03"/><lb ed="R092" n="0906b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917c0301"><persName>如来</persName>说世界。非世界。是名世界。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917c0313" cb:place="inline">盖自<persName>佛</persName>而观。不唯 <lb ed="X" n="0917c04"/><lb ed="R092" n="0906b11"/>尘埃微物为幻妄即大而世界。亦是人心一念造 <lb ed="X" n="0917c05"/><lb ed="R092" n="0906b12"/>成劫火烧时。终须壞灭。故云<persName>如来</persName>说世界。亦不著 <lb ed="X" n="0917c06"/><lb ed="R092" n="0906b13"/>世界之相。即非世界矣。然世界宛然。是亦名之为 <lb ed="X" n="0917c07"/><lb ed="R092" n="0906b14"/>世界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0917c0701" n="0917c0701"/><anchor xml:id="beg0917c0701" n="0917c0701"/>已<anchor xml:id="end0917c0701"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0917c08"/><lb ed="R092" n="0906b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0917c0801">须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0917c0818" cb:place="inline"><persName>佛</persName>又 <lb ed="X" n="0917c09"/><lb ed="R092" n="0906b16"/>呼须菩提曰于汝意以为何如耶。<persName>如来</persName>色身。有三 <lb ed="X" n="0917c10"/><lb ed="R092" n="0906b17"/>十二种相好。见此相者。可云真见<persName>如来</persName>否。盖言如 <lb ed="X" n="0917c11"/><lb ed="R092" n="0906b18"/>来色身。虽复种种相好。亦属幻妄故不当以此见 <lb ed="X" n="0917c12"/><lb ed="R092" n="0907a01"/><persName>如来</persName>也。筏喩经云。三十二相者。一身淸净。二身端 <lb ed="X" n="0917c13"/><lb ed="R092" n="0907a02"/>直持重进止如象王。三身不倾动。四客仪备。五骨 <lb ed="X" n="0917c14"/><lb ed="R092" n="0907a03"/>际如钩锁。六毛孔出异香。七身边光一丈。八光照 <lb ed="X" n="0917c15"/><lb ed="R092" n="0907a04"/>身而行。九顶有肉髻。十发长好。十一。发靑绀色不 <lb ed="X" n="0917c16"/><lb ed="R092" n="0907a05"/>乱。十二。面俱满足如满月。十三。眉如初月。十四。眉 <lb ed="X" n="0917c17"/><lb ed="R092" n="0907a06"/>间白毫相。十五。眼修廣。十六。鼻高不露孔。十七。耳 <lb ed="X" n="0917c18"/><lb ed="R092" n="0907a07"/>轮辐相。垂成。十八。颊辅如狮子。十九。口出无上香。 <lb ed="X" n="0917c19"/><lb ed="R092" n="0907a08"/>二十。舌廣长薄。二十一。一音报众声。二十二。两手 <lb ed="X" n="0917c20"/><lb ed="R092" n="0907a09"/>过膝。二十三。膝骨坚圆。二十四。足下千辐轮相。二 <lb ed="X" n="0917c21"/><lb ed="R092" n="0907a10"/>十五。行时足離地四寸。印文现。二十六。行步如鹅 <lb ed="X" n="0917c22"/><lb ed="R092" n="0907a11"/>王。二十七。住处安无能动。二十八。威镇一切。二十 <lb ed="X" n="0917c23"/><lb ed="R092" n="0907a12"/>九。说法不著相。三十。等视众生三十一。随众生意。 <lb ed="X" n="0917c24"/><lb ed="R092" n="0907a13"/>和悦与语。三十二。一切恶心。众生。见即和悦。此皆 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918a" n="0918a"/> <lb ed="X" n="0918a01"/><lb ed="R092" n="0907a14"/>奇相也。他说互有异同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a02"/><lb ed="R092" n="0907a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0201">不也。<persName>世尊</persName>。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a0216" cb:place="inline">须菩提悟 <lb ed="X" n="0918a03"/><lb ed="R092" n="0907a16"/>无相之旨。闻<persName>佛</persName>问辞。即以不也。答之而言。实不可 <lb ed="X" n="0918a04"/><lb ed="R092" n="0907a17"/>仅以三十二。相而见<persName>如来</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a05"/><lb ed="R092" n="0907a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0501">何以故。<persName>如来</persName>说三十二相。即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a06"/><lb ed="R092" n="0907b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a0601">夫不可仅以色身见<persName>佛</persName>者何哉。以<persName>如来</persName>所说三十 <lb ed="X" n="0918a07"/><lb ed="R092" n="0907b02"/>二相者。乃色身幻相。而非法身真相。是特名之为 <lb ed="X" n="0918a08"/><lb ed="R092" n="0907b03"/>三十二相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a09"/><lb ed="R092" n="0907b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a0901">须菩提。若有善男子善女人。以恒河沙等身命佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a10"/><lb ed="R092" n="0907b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a1001"><persName>佛</persName>前言宝施虽多。不及持经功德。盖宝施者。外财 <lb ed="X" n="0918a11"/><lb ed="R092" n="0907b06"/>也获福尙有限量。今言善男女等。更以恒沙身命 <lb ed="X" n="0918a12"/><lb ed="R092" n="0907b07"/>而为佈施。此为内财人所难捨。则其获福。尤无量 <lb ed="X" n="0918a13"/><lb ed="R092" n="0907b08"/>矣。盖设喩褈褈。极显持说之殊勝也。大慈悲语。曷 <lb ed="X" n="0918a14"/><lb ed="R092" n="0907b09"/>可忽诸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918a15"/><lb ed="R092" n="0907b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a1501">若复有人。于此经中。乃至授持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0918a16"/><lb ed="R092" n="0907b11"/>其福甚多。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918a1605" cb:place="inline">言以身命佈施。其获福固远勝宝施者 <lb ed="X" n="0918a17"/><lb ed="R092" n="0907b12"/>矣。然若有人。而能受持此经中章句。或少而仅持 <lb ed="X" n="0918a18"/><lb ed="R092" n="0907b13"/>四句偈等。既自行持。又复宣说化导。则自他俱利。 <lb ed="X" n="0918a19"/><lb ed="R092" n="0907b14"/>顿阶证悟。其所获福较命施者而甚多矣。非殊勝 <lb ed="X" n="0918a20"/><lb ed="R092" n="0907b15"/>哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0918a21"/><lb ed="R092" n="0907b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head>〇離相寂灭分第十四</head><p xml:id="pX25p0918a2110" cb:place="inline">言行人于一切处。而離诸 <lb ed="X" n="0918a22"/><lb ed="R092" n="0907b17"/>幻相则真性寂然。灭尽诸有。斯心体圆明。永臻常 <lb ed="X" n="0918a23"/><lb ed="R092" n="0907b18"/>定矣。</p> <lb ed="X" n="0918a24"/><lb ed="R092" n="0908a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918a2401">尔时须菩提。闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣而白<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918b" n="0918b"/> <lb ed="X" n="0918b01"/><lb ed="R092" n="0908a02"/>言。稀有<persName>世尊</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b0106" cb:place="inline">解。音懈。後同。</p><p xml:id="pX25p0918b0111" cb:place="inline">〇解。犹悟也。是时须菩 <lb ed="X" n="0918b02"/><lb ed="R092" n="0908a03"/>提闻<persName>佛</persName>说此经。反复明辨。深悟此中妙義。既伤闻 <lb ed="X" n="0918b03"/><lb ed="R092" n="0908a04"/>法之迟。暮犹幸至道之亲承。正如浪子还鄕。重瞻 <lb ed="X" n="0918b04"/><lb ed="R092" n="0908a05"/>慈父。衣珠故在。客作徒劳。迴思苦海无边。浮沉长 <lb ed="X" n="0918b05"/><lb ed="R092" n="0908a06"/>劫。故不觉涕泗横流。顿生悲感而白于<persName>佛</persName>。歎言擧 <lb ed="X" n="0918b06"/><lb ed="R092" n="0908a07"/>世所少有者。我<persName>世尊</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b07"/><lb ed="R092" n="0908a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b0701"><persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来。所得慧眼。未曾得闻 <lb ed="X" n="0918b08"/><lb ed="R092" n="0908a09"/>如是之经。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b0805" cb:place="inline">曾。音层。</p><p xml:id="pX25p0918b0808" cb:place="inline">〇言<persName>佛</persName>说。如是极深妙之经典。 <lb ed="X" n="0918b09"/><lb ed="R092" n="0908a10"/>我虽从昔日以来。<anchor xml:id="nkr_note_add_0918b0901" n="0918b0901"/><anchor xml:id="beg0918b0901" n="0918b0901"/>已<anchor xml:id="end0918b0901"/>得慧眼。能观天上及界外。无 <lb ed="X" n="0918b10"/><lb ed="R092" n="0908a11"/>不了然。然终未尝得闻<persName>佛</persName>今所说如是之经。为极 <lb ed="X" n="0918b11"/><lb ed="R092" n="0908a12"/>深而最简。又何幸而得闻之哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b12"/><lb ed="R092" n="0908a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1201"><persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信心淸净。则生实相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1219" cb:place="inline">须 <lb ed="X" n="0918b13"/><lb ed="R092" n="0908a14"/>菩提言以如是之深经。自既闻之矣。又称<persName>世尊</persName>而 <lb ed="X" n="0918b14"/><lb ed="R092" n="0908a15"/>言。若更有人。得闻是经。深信不疑。心常。淸净。即能 <lb ed="X" n="0918b15"/><lb ed="R092" n="0908a16"/>生夫实相。实相者。无相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b16"/><lb ed="R092" n="0908a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1601">当知是人。成就第一稀有功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1613" cb:place="inline">言是人既心生实 <lb ed="X" n="0918b17"/><lb ed="R092" n="0908a18"/>相。吾知其必证菩提妙果。而可云成就第一。等最 <lb ed="X" n="0918b18"/><lb ed="R092" n="0908b01"/>稀有之功德焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b19"/><lb ed="R092" n="0908b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b1901"><persName>世尊</persName>。是实相者。则是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b1919" cb:place="inline">此 <lb ed="X" n="0918b20"/><lb ed="R092" n="0908b03"/>须菩提解说实相之義。故称<persName>世尊</persName>而言。实相即是 <lb ed="X" n="0918b21"/><lb ed="R092" n="0908b04"/>非相。以明真空无相。非一切色相之谓。是则<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0918b22"/><lb ed="R092" n="0908b05"/>说名实相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b23"/><lb ed="R092" n="0908b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918b2301"><persName>世尊</persName>我今得闻如是经典。信解受持。不足为难。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918b2319" cb:place="inline">须 <lb ed="X" n="0918b24"/><lb ed="R092" n="0908b07"/>菩提虑後之修行者。去<persName>佛</persName>渐远正法难闻。故复称 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0918c" n="0918c"/> <lb ed="X" n="0918c01"/><lb ed="R092" n="0908b08"/><persName>世尊</persName>而言。我今亲承<persName>佛</persName>训。得闻此经。又得<persName>佛</persName>详加 <lb ed="X" n="0918c02"/><lb ed="R092" n="0908b09"/>剖晰。毫无疑滞。则我之信解受持。自不为难矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c03"/><lb ed="R092" n="0908b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c0301">若当来世。後五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。 <lb ed="X" n="0918c04"/><lb ed="R092" n="0908b11"/>是人则为第一稀有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c0409" cb:place="inline">五百岁。说现前。言若于将来 <lb ed="X" n="0918c05"/><lb ed="R092" n="0908b12"/>之世。最後五百岁中。若有众生。于本所不闻者。以 <lb ed="X" n="0918c06"/><lb ed="R092" n="0908b13"/>有缘故。忽闻此经。而能信解受持。不滋疑惧。当知 <lb ed="X" n="0918c07"/><lb ed="R092" n="0908b14"/>是人。夙根深厚。便为第一稀有之人矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c08"/><lb ed="R092" n="0908b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c0801">何以故。此人无我相。人相。众生相。寿者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c0817" cb:place="inline">所谓是 <lb ed="X" n="0918c09"/><lb ed="R092" n="0908b16"/>人为第一稀有者何哉。盖了悟。此经深生信解。便 <lb ed="X" n="0918c10"/><lb ed="R092" n="0908b17"/>明无相之旨。则其心必无我人等四相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c11"/><lb ed="R092" n="0908b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1101">所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相。即是 <lb ed="X" n="0918c12"/><lb ed="R092" n="0909a01"/>非相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1203" cb:place="inline">所以谓是人悟无相者何哉若有我相之见 <lb ed="X" n="0918c13"/><lb ed="R092" n="0909a02"/>即非真知实相矣既知我相非相则人相等三。亦 <lb ed="X" n="0918c14"/><lb ed="R092" n="0909a03"/>非实相也明矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c15"/><lb ed="R092" n="0909a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1501">何以故。離一切诸相。则名诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1513" cb:place="inline">夫以我人等为非 <lb ed="X" n="0918c16"/><lb ed="R092" n="0909a05"/>相者何哉。盖行人贵见相而離相。若不著诸相。是 <lb ed="X" n="0918c17"/><lb ed="R092" n="0909a06"/>人虽未证<persName>佛</persName>果。终当成就。是即可名之为诸<persName>佛</persName>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c18"/><lb ed="R092" n="0909a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c1801"><persName>佛</persName>告须菩提。如是如是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c1810" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以须菩提所言。深合经 <lb ed="X" n="0918c19"/><lb ed="R092" n="0909a08"/>旨。故告之曰。如是如是。所以深许之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c20"/><lb ed="R092" n="0909a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c2001">若复有人。得闻是经。不惊不怖不畏。当知是人。甚为 <lb ed="X" n="0918c21"/><lb ed="R092" n="0909a10"/>稀有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0918c2103" cb:place="inline">言若更有人而得闻是经。其心不惊怖不畏 <lb ed="X" n="0918c22"/><lb ed="R092" n="0909a11"/>惧者。则其解行甚深。迥超侪辈。是人殊为世间所 <lb ed="X" n="0918c23"/><lb ed="R092" n="0909a12"/>稀有者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918c24"/><lb ed="R092" n="0909a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0918c2401">何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说第一波罗蜜。即非第一波罗 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919a" n="0919a"/> <lb ed="X" n="0919a01"/><lb ed="R092" n="0909a14"/>密。是名第一波罗蜜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a0109" cb:place="inline">波罗蜜有六种。谓持戒佈施 <lb ed="X" n="0919a02"/><lb ed="R092" n="0909a15"/>忍辱精进禅定智慧。般若解脱。第一波罗蜜。即般 <lb ed="X" n="0919a03"/><lb ed="R092" n="0909a16"/>若也。以此经正说般若。故称第一。<persName>佛</persName>言我云是人 <lb ed="X" n="0919a04"/><lb ed="R092" n="0909a17"/>为稀有者何哉。盖大乘正法。决非小根器人所能 <lb ed="X" n="0919a05"/><lb ed="R092" n="0909a18"/>承载须菩提当知。離诸名相者。不唯我人等相为 <lb ed="X" n="0919a06"/><lb ed="R092" n="0909b01"/>应離。乃至<persName>如来</persName>所说第一波罗蜜法。究系说无所 <lb ed="X" n="0919a07"/><lb ed="R092" n="0909b02"/>说则亦非波罗蜜矣。但<persName>如来</persName>说法炽燃。何尝缄默。 <lb ed="X" n="0919a08"/><lb ed="R092" n="0909b03"/>既为人说此波罗蜜法。是即名之为第一波罗蜜 <lb ed="X" n="0919a09"/><lb ed="R092" n="0909b04"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919a10"/><lb ed="R092" n="0909b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919a1001">须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a1018" cb:place="inline"><persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0919a11"/><lb ed="R092" n="0909b06"/>般若波罗蜜。既不可以相求之。则诸波罗蜜。皆不 <lb ed="X" n="0919a12"/><lb ed="R092" n="0909b07"/>应有所取执也明矣。然诸波罗蜜中。唯忍辱为最 <lb ed="X" n="0919a13"/><lb ed="R092" n="0909b08"/>难。故呼须菩提而告之曰。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>亦不 <lb ed="X" n="0919a14"/><lb ed="R092" n="0909b09"/>以难行之故而生著相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919a15"/><lb ed="R092" n="0909b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919a1501">何以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919a1518" cb:place="inline">此如 <lb ed="X" n="0919a16"/><lb ed="R092" n="0909b11"/>来以<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a1601" n="0919a1601"/><anchor xml:id="beg0919a1601" n="0919a1601"/>己<anchor xml:id="end0919a1601"/>昔行忍辱之行。以证之也。言我所谓。不著 <lb ed="X" n="0919a17"/><lb ed="R092" n="0909b12"/>忍辱之相者何哉。如我昔日曾受歌利王割截身 <lb ed="X" n="0919a18"/><lb ed="R092" n="0909b13"/>体。此为人所难忍者也。而我能忍之。歌利。华言极 <lb ed="X" n="0919a19"/><lb ed="R092" n="0909b14"/>恶。<persName>佛</persName>于夙世作仙人时。修忍辱行。山中宴坐。遇歌 <lb ed="X" n="0919a20"/><lb ed="R092" n="0909b15"/>利王出遊。王时方憩息醒而不见左右宫女。入山 <lb ed="X" n="0919a21"/><lb ed="R092" n="0909b16"/>见众女。围绕仙人礼拜。王大怒曰。何以姿情观我 <lb ed="X" n="0919a22"/><lb ed="R092" n="0909b17"/>女色。仙人曰。我不贪女色。王曰。云何见色不贪。仙 <lb ed="X" n="0919a23"/><lb ed="R092" n="0909b18"/>人曰。持戒。王曰。何名持戒。仙人曰。忍辱即是王乃 <lb ed="X" n="0919a24"/><lb ed="R092" n="0910a01"/>用刀割仙人身。问曰。痛否。仙曰。不痛王即节节支 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919b" n="0919b"/> <lb ed="X" n="0919b01"/><lb ed="R092" n="0910a02"/>解之。问曰。还嗔恨否。仙曰。我尙非有。何有嗔恨。时 <lb ed="X" n="0919b02"/><lb ed="R092" n="0910a03"/>四天王大怒雨石以警之王乃止。歌利王。即後之 <lb ed="X" n="0919b03"/><lb ed="R092" n="0910a04"/>憍陈如。<persName>佛</persName>初成道时所度者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b04"/><lb ed="R092" n="0910a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b0401">我于尔时。无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b0419" cb:place="inline">言 <lb ed="X" n="0919b05"/><lb ed="R092" n="0910a06"/>我尔时虽行此难行之事。然自我视之。如以汤沃 <lb ed="X" n="0919b06"/><lb ed="R092" n="0910a07"/>雪。与心性无与。盖缘胸中无四相之见存焉耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b07"/><lb ed="R092" n="0910a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b0701">何以故。我于往昔节节肢解时。若有我相。人相。众生 <lb ed="X" n="0919b08"/><lb ed="R092" n="0910a09"/>相。寿者相。应生嗔恨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b0809" cb:place="inline">盖我之所能忍辱者何哉。缘 <lb ed="X" n="0919b09"/><lb ed="R092" n="0910a10"/>空无我相故耳。若于肢解肢节时。而心有我人等 <lb ed="X" n="0919b10"/><lb ed="R092" n="0910a11"/>相。则必不能忍受而生嗔恨矣。嗔。怒声也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b11"/><lb ed="R092" n="0910a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b1101">须菩提。又念过去于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。 <lb ed="X" n="0919b12"/><lb ed="R092" n="0910a13"/>无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b1215" cb:place="inline"><persName>佛</persName>又呼须菩 <lb ed="X" n="0919b13"/><lb ed="R092" n="0910a14"/>提而告之曰。我念过去之世。于五百世前<anchor xml:id="nkr_note_add_0919b1301" n="0919b1301"/><anchor xml:id="beg0919b1301" n="0919b1301"/>已<anchor xml:id="end0919b1301"/>曾作 <lb ed="X" n="0919b14"/><lb ed="R092" n="0910a15"/>忍辱仙人。行忍辱行。我于彼时。即无四相之见。以 <lb ed="X" n="0919b15"/><lb ed="R092" n="0910a16"/>明修此苦行。非止一世。实欲勉人勿以难忍之行。 <lb ed="X" n="0919b16"/><lb ed="R092" n="0910a17"/>而遂生嗔恨。致令修不能成也。盖六波罗蜜。唯此 <lb ed="X" n="0919b17"/><lb ed="R092" n="0910a18"/>为难。此能顺受。馀即易为。<persName>佛</persName>故于此特言之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b18"/><lb ed="R092" n="0910b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b1801">是故。须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0919b19"/><lb ed="R092" n="0910b02"/>菩提心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b1904" cb:place="inline">言以是故须菩提当知。菩萨之人。其心应 <lb ed="X" n="0919b20"/><lb ed="R092" n="0910b03"/>離一切色相。而发此无上正<persName>等正觉</persName>之心者。庶与 <lb ed="X" n="0919b21"/><lb ed="R092" n="0910b04"/>斯道。方有相应分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b22"/><lb ed="R092" n="0910b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919b2201">不应住色生心。不应住声香味触法生心。应生无所 <lb ed="X" n="0919b23"/><lb ed="R092" n="0910b06"/>住心。若心有住。则为非住。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919b2311" cb:place="inline">言发此无上道心者。设 <lb ed="X" n="0919b24"/><lb ed="R092" n="0910b07"/>遇六尘境界。皆不宜住心生执。然百物不思。心易 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0919c" n="0919c"/> <lb ed="X" n="0919c01"/><lb ed="R092" n="0910b08"/>昏沉。故应不住境缘。而心地仍要淸明。斯为要诀。 <lb ed="X" n="0919c02"/><lb ed="R092" n="0910b09"/>若心忽缘外物。便非住心正轨。即为非所住而住 <lb ed="X" n="0919c03"/><lb ed="R092" n="0910b10"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c04"/><lb ed="R092" n="0910b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c0401">是故。<persName>佛</persName>说菩萨心。不应住色佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c0414" cb:place="inline">是以<persName>佛</persName>说菩萨 <lb ed="X" n="0919c05"/><lb ed="R092" n="0910b12"/>之心。一切无住。虽行佈施。而不住色相。是为行所 <lb ed="X" n="0919c06"/><lb ed="R092" n="0910b13"/>无事。不自居功。亦不望报也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c07"/><lb ed="R092" n="0910b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c0701">须菩提。菩萨为利益一切众生。应如是佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c0718" cb:place="inline">须菩 <lb ed="X" n="0919c08"/><lb ed="R092" n="0910b15"/>提当知菩萨行施。虽不生取著。然普愿众生。離苦 <lb ed="X" n="0919c09"/><lb ed="R092" n="0910b16"/>得乐使之获益。乃合菩萨法式。但其心唯任自然 <lb ed="X" n="0919c10"/><lb ed="R092" n="0910b17"/>不假勉强。方为如是行施耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c11"/><lb ed="R092" n="0910b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c1101"><persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。又说一切众生。即非众 <lb ed="X" n="0919c12"/><lb ed="R092" n="0911a01"/>生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c1202" cb:place="inline">盖自<persName>佛</persName>眼而观。凡一切色相。皆属幻妄不实。故 <lb ed="X" n="0919c13"/><lb ed="R092" n="0911a02"/>云非相。及观一切众生。与我同体。何分彼此。故云 <lb ed="X" n="0919c14"/><lb ed="R092" n="0911a03"/>非众生。盖<persName>佛</persName>心平等。非若众生之偏私自好。利欲 <lb ed="X" n="0919c15"/><lb ed="R092" n="0911a04"/>熏心。此生<persName>佛</persName>之所以异也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c16"/><lb ed="R092" n="0911a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c1601">须菩提。<persName>如来</persName>是真语者。实语者。如语者。不诳语者。不 <lb ed="X" n="0919c17"/><lb ed="R092" n="0911a06"/>异语者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c1704" cb:place="inline">须菩提。当知我说此经。汝等切勿疑议。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0919c18"/><lb ed="R092" n="0911a07"/>戒妄语。的系诚言。故云真实语。如实而非欺诳之 <lb ed="X" n="0919c19"/><lb ed="R092" n="0911a08"/>语。不异语者<persName>如来</persName>说法。始终如是也。<persName>佛</persName>语每多重 <lb ed="X" n="0919c20"/><lb ed="R092" n="0911a09"/>复。缘人骤闻正论信心为难。故不惜申说再三。以 <lb ed="X" n="0919c21"/><lb ed="R092" n="0911a10"/>诱掖奖劝之也。我<persName>佛</persName>大慈。能毋感发。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c22"/><lb ed="R092" n="0911a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0919c2201">须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0919c2215" cb:place="inline">须菩提我今 <lb ed="X" n="0919c23"/><lb ed="R092" n="0911a12"/>为汝等说。此法。皆我所昔。得汝等不得以此法为 <lb ed="X" n="0919c24"/><lb ed="R092" n="0911a13"/>实。而生执著。亦不得以此法为虚。而怠行持。唯以 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920a" n="0920a"/> <lb ed="X" n="0920a01"/><lb ed="R092" n="0911a14"/>如是之心。而学如是之法。斯可矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920a02"/><lb ed="R092" n="0911a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a0201">须菩提。若菩萨心住于法而行佈施。如人入暗。则无 <lb ed="X" n="0920a03"/><lb ed="R092" n="0911a16"/>所见。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a0303" cb:place="inline">须菩提。菩萨之人。固不应住相行施矣。然设 <lb ed="X" n="0920a04"/><lb ed="R092" n="0911a17"/>云我此佈施。是为如法。则为住法行施而生法相。 <lb ed="X" n="0920a05"/><lb ed="R092" n="0911a18"/>便如人处暗中。唯见黑暗。他无所见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920a06"/><lb ed="R092" n="0911b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a0601">若菩萨心不住法而行佈施。如人有目。日光明照。见 <lb ed="X" n="0920a07"/><lb ed="R092" n="0911b02"/>种种色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a0704" cb:place="inline">种上声。</p><p xml:id="pX25p0920a0707" cb:place="inline">〇若菩萨之心。不住于法而行施 <lb ed="X" n="0920a08"/><lb ed="R092" n="0911b03"/>者。则如有目之人。又有日光照耀种种色相。悉皆 <lb ed="X" n="0920a09"/><lb ed="R092" n="0911b04"/>明了。此所以不应住相而行施也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920a10"/><lb ed="R092" n="0911b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a1001">须菩提。当来之世。若有善男子善女人。能于此经。受 <lb ed="X" n="0920a11"/><lb ed="R092" n="0911b06"/>持读诵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a1104" cb:place="inline"><persName>佛</persName>屡言持经功德之勝以励人。故呼须菩 <lb ed="X" n="0920a12"/><lb ed="R092" n="0911b07"/>提曰。後来世中。若有善信男女。能持诵此经者。其 <lb ed="X" n="0920a13"/><lb ed="R092" n="0911b08"/>善根为不浅矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920a14"/><lb ed="R092" n="0911b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a1401">则为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆得成就 <lb ed="X" n="0920a15"/><lb ed="R092" n="0911b10"/>无量无边功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a1507" cb:place="inline">言持诵此经之人我以<persName>佛</persName>之智慧。 <lb ed="X" n="0920a16"/><lb ed="R092" n="0911b11"/>尽能知见是人。或久或暂。必得成就无限量。无边 <lb ed="X" n="0920a17"/><lb ed="R092" n="0911b12"/>际。之大功德焉。盖遵信行持。功无虚弃。终至证果 <lb ed="X" n="0920a18"/><lb ed="R092" n="0911b13"/>而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0920a1801" n="0920a1801"/><anchor xml:id="beg0920a1801" n="0920a1801"/>已<anchor xml:id="end0920a1801"/>。谓非大功德乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0920a19"/><lb ed="R092" n="0911b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head>〇持经功德分第十五</head><p xml:id="pX25p0920a1910" cb:place="inline">言持经功德之勝。远超于 <lb ed="X" n="0920a20"/><lb ed="R092" n="0911b15"/>恒沙身命佈施。况行之较易。而收功甚巨。人胡不 <lb ed="X" n="0920a21"/><lb ed="R092" n="0911b16"/>自勉。而坐失此勝方便哉。</p> <lb ed="X" n="0920a22"/><lb ed="R092" n="0911b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920a2201">须菩提。若有善男子善女人。初日分。以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0920a23"/><lb ed="R092" n="0911b18"/>佈施。中日分复以恒河沙等身佈施。後日分。亦以恒 <lb ed="X" n="0920a24"/><lb ed="R092" n="0912a01"/>河沙等身佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920a2407" cb:place="inline">分去声。</p><p xml:id="pX25p0920a2410" cb:place="inline">〇初日分。寅卯辰时也。中 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920b" n="0920b"/> <lb ed="X" n="0920b01"/><lb ed="R092" n="0912a02"/>日分。巳午未时也。後日分。申酉戌时也。此<persName>如来</persName>更 <lb ed="X" n="0920b02"/><lb ed="R092" n="0912a03"/>设喩。以极显持说之勝也。故呼须菩提曰。若有善 <lb ed="X" n="0920b03"/><lb ed="R092" n="0912a04"/>信男女于此。每日三时。而皆以恒河沙等身命布 <lb ed="X" n="0920b04"/><lb ed="R092" n="0912a05"/>施者。则视宝施功德不可以同年而语者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b05"/><lb ed="R092" n="0912a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b0501">如是无量百千万亿劫。以身佈施。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b0514" cb:place="inline">言是人每日三 <lb ed="X" n="0920b06"/><lb ed="R092" n="0912a07"/>时。而以恒河沙命佈施。复经无量长劫。则所施身 <lb ed="X" n="0920b07"/><lb ed="R092" n="0912a08"/>命。不可计量。而获福亦更无量矣。此固必无之事。 <lb ed="X" n="0920b08"/><lb ed="R092" n="0912a09"/>即使有之。终属有为法。徒享世间顽福。与心性毫 <lb ed="X" n="0920b09"/><lb ed="R092" n="0912a10"/>无交涉。故下文复显持说之勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b10"/><lb ed="R092" n="0912a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1001">若复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1017" cb:place="inline">言彼命 <lb ed="X" n="0920b11"/><lb ed="R092" n="0912a12"/>施者。获福固无量矣。然若有人而得闻此经。信心 <lb ed="X" n="0920b12"/><lb ed="R092" n="0912a13"/>不疑。则虽未行持。而所得福德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b1201" n="0920b1201"/><anchor xml:id="beg0920b1201" n="0920b1201"/>已<anchor xml:id="end0920b1201"/>超勝于彼矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b13"/><lb ed="R092" n="0912a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1301">何况书写受持读诵。为人解说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1313" cb:place="inline">夫闻经生信。<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b1301" n="0920b1301"/><anchor xml:id="beg0920b1301" n="0920b1301"/>已<anchor xml:id="end0920b1301"/>勝 <lb ed="X" n="0920b14"/><lb ed="R092" n="0912a15"/>身命佈施。况复钞写持诵。又为人解说者乎。则其 <lb ed="X" n="0920b15"/><lb ed="R092" n="0912a16"/>获福之多。自不待言矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b16"/><lb ed="R092" n="0912a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b1601">须菩提。以要言之。是经有不可思议。不可称量。无边 <lb ed="X" n="0920b17"/><lb ed="R092" n="0912a18"/>功德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b1703" cb:place="inline">要。平声。</p><p xml:id="pX25p0920b1706" cb:place="inline">〇要。约也。言约而言之。此经实有不 <lb ed="X" n="0920b18"/><lb ed="R092" n="0912b01"/>可以心思计议。不可以秤称斗量。有如是之无边 <lb ed="X" n="0920b19"/><lb ed="R092" n="0912b02"/>功德焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b20"/><lb ed="R092" n="0912b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b2001"><persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920b2016" cb:place="inline">然<persName>如来</persName>此 <lb ed="X" n="0920b21"/><lb ed="R092" n="0912b04"/>经为发心求大乘法者所说为求最上乘者而说。 <lb ed="X" n="0920b22"/><lb ed="R092" n="0912b05"/>非为下劣凡夫而说也。盖其根行浅薄。纵闻勝法 <lb ed="X" n="0920b23"/><lb ed="R092" n="0912b06"/>难发信心。所谓下士闻道大笑之。良可歎也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b24"/><lb ed="R092" n="0912b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920b2401">若有人能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0920c" n="0920c"/> <lb ed="X" n="0920c01"/><lb ed="R092" n="0912b08"/>是人。皆得成就不可量。不可称。无有边。不可思议功 <lb ed="X" n="0920c02"/><lb ed="R092" n="0912b09"/>德。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0202" cb:place="inline">若更有人。能持诵此经。遍为人解说。而化导之。 <lb ed="X" n="0920c03"/><lb ed="R092" n="0912b10"/>我皆知见是人。必能成就难称量。无边际。不可思 <lb ed="X" n="0920c04"/><lb ed="R092" n="0912b11"/>议之功德焉。盖极形其莫可比数也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c05"/><lb ed="R092" n="0912b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c0501">如是人等。则为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c06"/><lb ed="R092" n="0912b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0601">荷。去声。</p><p xml:id="pX25p0920c0604" cb:place="inline">〇荷。负也。言此持说之人。即为负荷担当 <lb ed="X" n="0920c07"/><lb ed="R092" n="0912b14"/><persName>如来</persName>无上正法者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c08"/><lb ed="R092" n="0912b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c0801">何以故。须菩提。若乐小法者。著我见人见众生见寿 <lb ed="X" n="0920c09"/><lb ed="R092" n="0912b16"/>者见。则于此经。不能听受读诵。为人解说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c0917" cb:place="inline">所谓持 <lb ed="X" n="0920c10"/><lb ed="R092" n="0912b17"/>说之人。即为能荷<persName>如来</persName>正法者。何哉。须菩提当知。 <lb ed="X" n="0920c11"/><lb ed="R092" n="0912b18"/>若乐小乘法者。则于人我等见。成敌两立。是则四 <lb ed="X" n="0920c12"/><lb ed="R092" n="0913a01"/>相炽燃。而于此甚深经典。反生疑谤。既不能信受 <lb ed="X" n="0920c13"/><lb ed="R092" n="0913a02"/>行持。自不堪为人解说。良以<anchor xml:id="nkr_note_add_0920c1301" n="0920c1301"/><anchor xml:id="beg0920c1301" n="0920c1301"/>己<anchor xml:id="end0920c1301"/>眼不明。遂至误入 <lb ed="X" n="0920c14"/><lb ed="R092" n="0913a03"/>歧途。而失此勝妙功德耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c15"/><lb ed="R092" n="0913a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c1501">须菩提。在在处处。若有此经。一切世间天人阿修罗 <lb ed="X" n="0920c16"/><lb ed="R092" n="0913a05"/>所<persName>应供</persName>养。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c1605" cb:place="inline">须菩提当知。若乐小法者。于此无上正 <lb ed="X" n="0920c17"/><lb ed="R092" n="0913a06"/>法既不能行持获益矣。设有大心众生。正信坚固。 <lb ed="X" n="0920c18"/><lb ed="R092" n="0913a07"/>随其所在之处。苟有此经则经之所在。彼一切世 <lb ed="X" n="0920c19"/><lb ed="R092" n="0913a08"/>间天人以迄修罗。皆应恭敬供养者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c20"/><lb ed="R092" n="0913a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0920c2001">当知此处。则为是塔。皆应恭敬作礼围绕。以诸花香 <lb ed="X" n="0920c21"/><lb ed="R092" n="0913a10"/>而散其处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0920c2105" cb:place="inline">葉即花字。</p><p xml:id="pX25p0920c2109" cb:place="inline">〇言此经所在之处。虽非塔 <lb ed="X" n="0920c22"/><lb ed="R092" n="0913a11"/>而即为是塔。若天人修罗。见于此处。便皆尊重恭 <lb ed="X" n="0920c23"/><lb ed="R092" n="0913a12"/>敬。礼拜而围绕之。且以名华异香。佈散其处其为 <lb ed="X" n="0920c24"/><lb ed="R092" n="0913a13"/>尊异。又何如耶。盖<persName>佛</persName>菩萨说法之处。常有天人散 <pb ed="X" xml:id="X25.0510.0921a" n="0921a"/> <lb ed="X" n="0921a01"/><lb ed="R092" n="0913a14"/>华其上。以示<g ref="#CB05418">虔</g>洁。故云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0921a02"/><lb ed="R092" n="0913a15"/> <lb ed="X" n="0921a03"/><lb ed="R092" n="0913a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚经易解卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0905b0801" to="#end0905b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905b0901" to="#end0905b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905c0601" to="#end0905c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0906a0601" to="#end0906a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0906a1601" to="#end0906a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0906b1701" to="#end0906b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0906c0501" to="#end0906c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">剌<note type="cf1">B24n0134_p0153b08</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB02863">刺</g></rdg></app> <app from="#beg0906c1201" to="#end0906c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0907a1501" to="#end0907a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907b0201" to="#end0907b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907b1701" to="#end0907b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907b1901" to="#end0907b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907b2101" to="#end0907b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0907c0201" to="#end0907c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907c0301" to="#end0907c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c0901" to="#end0907c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907c1801" to="#end0907c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0907c2301" to="#end0907c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908a0401" to="#end0908a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0908a0701" to="#end0908a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908a1701" to="#end0908a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908b0201" to="#end0908b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908b1001" to="#end0908b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908b1701" to="#end0908b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908b2401" to="#end0908b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0908c0701" to="#end0908c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0909a0501" to="#end0909a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0910a1101" to="#end0910a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a1102" to="#end0910a1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a1401" to="#end0910a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a1601" to="#end0910a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910c1501" to="#end0910c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0911a1701" to="#end0911a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0911b1601" to="#end0911b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0911b1602" to="#end0911b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0911b2401" to="#end0911b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0912a2101" to="#end0912a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0912c0801" to="#end0912c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0912c1001" to="#end0912c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0912c2401" to="#end0912c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0912c2402" to="#end0912c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913b0101" to="#end0913b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913b1001" to="#end0913b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0913c1101" to="#end0913c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0914b0301" to="#end0914b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0914c0201" to="#end0914c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0914c1501" to="#end0914c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0914c1801" to="#end0914c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a0501" to="#end0915a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a1301" to="#end0915a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a1701" to="#end0915a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915b0101" to="#end0915b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915b0102" to="#end0915b0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915b0501" to="#end0915b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0915b0601" to="#end0915b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915c0101" to="#end0915c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0916b1401" to="#end0916b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0916c0701" to="#end0916c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0917c0101" to="#end0917c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0917c0701" to="#end0917c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918b0901" to="#end0918b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0919a1601" to="#end0919a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0919b1301" to="#end0919b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920a1801" to="#end0920a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920b1201" to="#end0920b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920b1301" to="#end0920b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920c1301" to="#end0920c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0908001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0908001">元玄音通</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0905b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0906a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0906a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0906b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0906c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0906c05.08" target="#nkr_note_add_0906c0501">剌【CB】，<g ref="#CB02863">刺</g>【卍续】</note> <note n="0906c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906c1201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0907a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1501">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b0201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b2101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0907c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1801">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0907c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c2301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0908a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a0701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a1701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b0201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b1001">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b1701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908b2401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0908c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908c0701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0909a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909a0501">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0910a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0911a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911a1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0911b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0911b1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1602">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0911b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0911b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0912a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912a2101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0912c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0912c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0912c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0912c2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0913c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0913c1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0914b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914b0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0914c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0914c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0914c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0914c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915b0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0915b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0915c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0916b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0916b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0916c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0916c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0917c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0917c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0919a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0919b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920c1301">己【CB】，已【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>